Mektup sadece bir kâğıt kalemin birleşimi değildi. Mektup, en hassas, en dokunaklı ve kalıcı olarak duygularımızı yansıtan bir iletişim biçimidir. Eşsiz el yazısı ile kişinin karakterini yansıtan, kendini en iyi şekilde ifade etme özelliğidir. Modern ve dijital çağda yaşadıkça, yaşam alanlarımız daralıyor; bununla birlikte kalplerimizin ve ruhumuzun da daraldığını hissediyoruz. WhatsApp mesajları, e-postalar, sosyal medya paylaşımları, sesli ve görüntülü görüşmeler üstlendi.
Dolayısıyla mektubun işlevsel rolü ortadan kalktı. Oysaki kimse satır satır duygusunu anlatmıyor artık; emojilerle, kısaltmalarla geçiştiriyor. Mektup yazmak, sabır ve zaman ister. Kâğıdı seçmek, kalemi almak, yazmak, postalamak… Bugünün insanıysa “anlık iletişime” alıştı. Beklemek artık zorluk gibi görülüyor.
Oysa mektubun güzelliği biraz da o bekleyişteydi: karşıdakinin cevabını merak etmek, o zarfların taşıdığı duygusal yoğunluk… Yazmayı seven, karşı tarafa o yazdıklarının her kelimesini, cümlesini hissettirerek yazma en iyi ifade etme şeklidir. Günümüzde sosyal medyadaki çoğu platformda özel alanlarımız dijital ortamda sürekli “paylaşılıyor”. Bu yüzden insanlar artık o içten, uzun, kişisel duyguları yazmaya çekiniyor. “Okunur mu, paylaşılır mı?” endişesi bile samimiyeti öldürüyor. Mahremiyet sınırlarımız yok oluyor. Bugün mektup artık zarf içinde değil; e-posta kutularında, sosyal medya gönderilerinde, hatta bazen bir “story”nin uzun açıklamalarında yaşıyor. Mektup yazmak, bir insanın başka bir insana, tüm içtenliğiyle “ben buradayım” deme biçimiydi. Zarfın içine konan sadece kelimeler değil; el titremesi, mürekkep lekesi, bazen gözyaşıydı, bazen de o gözyaşının yazdığı kâğıda damlamasıydı. Bugünse parmak uçlarımız ekrana dokunuyor, cümleler saniyeler içinde gidiyor. Beklemek yok artık, özlemek bile… Oysa bir mektubun ulaşması günler sürerdi; ama o günlerde büyüyen sabır, hasret ve merak, duyguyu derinleştirirdi. Yavaşlığın ve samimiyetin sanatıydı; oysa dijital çağımız, hızın ve unutmanın çağı oldu. Tembelliğin, gösterişin, sosyal medyanın kurbanı oldu… Modern çağın yeni nesil bireyi aslında hızla iletişim kurmakta, ancak derin bağlar oluşturmakta zorlanmaktadır.
Dolayısıyla mektubun unutuluşu, sadece bir yazı türünün kaybı değil; insanın kendi iç dünyasıyla kurduğu sessiz diyalogun zayıflaması anlamına gelmektedir. Edebi türden bahsetmişken, Namık Kemal’in sürgün mektupları, Halide Edip Adıvar’ın edebî yazışmaları, Yahya Kemal’in, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın mektupları gibi örnekler, Türk edebiyatında hem tarihî hem de estetik değer taşır. Hem edebî hem de kültürel bir yeniden doğuş ihtimali taşıyor. Edebi mektup, hem yazınsal pratiklerinin hem de okuma kültürünün değişmesiyle ikincil bir konuma iletilmiştir. Peki, hâlâ bu özel kültürü devam ettiren bir topluluk yok mu? Tabii ki var; mektup yazmak yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda kendini ifade etme ve düşünme pratiğidir. Mektup yazan kişi, yazarken hem karşısındakine hem de kendine seslenir; bu süreçte bir içsel sorgulama ve olgunlaşma yaşar. Böylece mektubun barındırdığı duygusal samimiyet, düşünsel bütünlük ve estetik özen giderek azalmıştır. Değerini bilen insanlar dokunmayı, görmeyi, hissetmeyi sever; içinde tutamadıkları o özel duyguları bir mektubun kokusunda saklarlar…
Peki, bu mektup türümüzü günümüze tekrar taşımak, eğitim ve kültür alanında yeniden hatırlatmak için neler yapmalıyız? En önemlisi, ilk önce eğitim veren okullarda başlanmalı. “Mektup Yazma Etkinlikleri”, yalnızca nostalji olarak değil, duygusal ve dilsel becerileri geliştiren bir yöntem olarak kullanılabilir. Mektup yazmak, kelime hazinesini zenginleştirir, duygularını yazılı biçimde ifade etmeyi öğretir, sabır ve düşünme alışkanlığı kazandırır. Bu etkinlikler sadece “birine yazmak” değil; “kendine mektup”, “gelecekteki benliğine mektup” gibi içsel yazı biçimlerine de dönüşebilir. Kâğıdın dokusu, el yazısının izi, zarfların rengi bile bir anlam taşır ve yazmaya teşvik eder.
Mektubu günümüze taşımak, onu sadece kâğıtta değil, zihnimizi de yeniden inşa etmektir. Mektup, yavaşlığın, düşünmenin, samimiyetin temsilcisidir. Yeniden bu değerlerimize sahip çıkmamız gerekiyor…
