Kedi ve köpeklerde deri hastalıkları en sık karşılaştığımız sağlık sorunlarındandır. Tüy dökülmesi, kızarıklık, kabuklanma, yara, kaşıntı… Çoğu zaman hasta sahipleri endişeyle şu soruyu sorar:
“Bu mantar mı acaba?”
Gerçek şu ki her tüy dökülmesi mantar değildir. Her kızarıklık da “egzama” değildir. Dışarıdan benzer görünen bu iki durumun nedeni ve tedavisi tamamen farklıdır. Bu yüzden doğru ayırımı yapmak önemlidir.
Mantar (Dermatofitoz) Nedir?
Mantar, deri ve tüyleri etkileyen bulaşıcı bir enfeksiyondur. Özellikle yavru, bağışıklığı zayıf ya da stres altında olan hayvanlarda daha sık görülür. Kediler köpeklere göre daha hassastır ve bazı durumlarda insana da bulaşabilir.
Mantarın tipik belirtileri:
- Yuvarlak veya oval tüy dökülmeleri
- Lezyonun ortasının daha açık, kenarlarının belirgin olması
- Hafif kabuklanma veya kepeklenme
- Genellikle hafif kaşıntı (bazı vakalarda hiç kaşıntı olmayabilir)
Mantar çoğu zaman “sessizdir.” Deri kötü görünebilir ama hayvan çok huzursuz değildir. Bu durum sahipleri şaşırtabilir.
Evde başka bir hayvanda ya da insanda benzer yuvarlak lezyonlar oluştuysa mantar ihtimali artar.
Egzama Nedir?
“Egzama” kelimesi halk arasında sık kullanılır ancak veteriner hekimlikte genellikle alerjik deri problemlerini ifade eder.
Sebebi çoğunlukla:
- Gıda alerjisi
- Pire alerjisi
- Çevresel alerjenler (toz, polen, ev akarları)
- Şampuan veya temizlik ürünlerine temas
Egzamada sık görülen belirtiler:
- Şiddetli kaşıntı
- Sürekli yalama, ısırma veya sürtünme
- Kızarıklık
- Islak ve tahriş olmuş alanlar
- Kulak enfeksiyonları (özellikle köpeklerde)
- Patileri aşırı yalama
- Kedilerde simetrik tüy dökülmesi
Egzama genellikle hayvanı huzursuz eder. Uyuyamaz, sürekli kaşınır, hatta kendine zarar verebilir. Sahiplerin en çok duyduğu cümle şudur:
“Hiç rahat durmuyor.”
En Önemli Fark: Kaşıntı
Genel bir kural olarak:
- Çok şiddetli kaşıntı varsa → Alerji ihtimali daha yüksektir.
- Yuvarlak ve net sınırlı tüy dökülmesi varsa → Mantar düşünülebilir.
Ancak bu sadece genel bir rehberdir. Kesin tanı için muayene ve gerekirse testler yapılmalıdır.
Neden Kendi Kendine İlaç Kullanılmamalı?
Deri hastalıklarında en sık yapılan hata, komşunun önerdiği kremi ya da evde kalan eski ilacı kullanmaktır.
Yanlış ilaç:
- Tabloyu geçici olarak bastırabilir
- Gerçek nedeni gizleyebilir
- Süreci uzatabilir
- Bakteriyel enfeksiyon eklenmesine neden olabilir
Özellikle kortizon içeren kremler, mantar enfeksiyonunu daha da yayabilir.
Ne Zaman Mutlaka Veteriner Kontrolü Gerekir?
- Kaşıntı birkaç günden uzun sürüyorsa
- Lezyon büyüyorsa
- Yara ıslak ve akıntılı hale geldiyse
- Evde başka bireylerde benzer döküntüler çıktıysa
- Hayvan huzursuz ve mutsuz görünüyorsa
Erken müdahale hem tedaviyi kısaltır hem de maliyeti azaltır.
Tedavi Süreci Nasıldır?
Mantar tedavisi:
- Özel antifungal şampuan veya solüsyonlar
- Gerekirse ağızdan ilaç
- Çevre temizliği
- Tedavi genellikle birkaç hafta sürer
Alerjik dermatit tedavisi:
- Kaşıntıyı kontrol altına alan ilaçlar
- Gerekirse diyet değişikliği
- Pire kontrolü
- Uzun vadeli yönetim planı
Mantar genellikle tedavi edilip tamamen iyileşir.
Alerji ise çoğu zaman yönetilmesi gereken kronik bir durumdur.
Sonuç
Mantar bulaşıcı bir enfeksiyondur.
Egzama çoğunlukla alerjik ve bağışıklıkla ilgili bir problemdir.
Dışarıdan benzer görünseler de tedavileri tamamen farklıdır. Bu nedenle “benzer görünüyor” diye tahmin etmek yerine doğru teşhis konulması gerekir.
Unutulmamalıdır ki deri, vücudun aynasıdır.
Tüy dökülmesi, kaşıntı ya da kızarıklık bir sorun olduğunu gösterir. Önemli olan bu mesajı doğru okumak ve zamanında müdahale etmektir.
