Bu yıl bana özellikle korkutucu geliyor. Haberleri takip ederken ya da dünyada neler olup bittiğini düşünürken bazen sonrasını hayal etmek bile istemiyorum. Sanki her şey aynı anda kırılganlaşmış gibi: siyaset, barış, ekonomi, insan ilişkileri… Küçük bir kıvılcımın büyük bir yangına dönüşme ihtimali hiç olmadığı kadar gerçek. Belki de bu yüzden Star Trek’te anlatılan gelecek, bugün bana eskisinden daha yakın görünüyor; ama bu yakınlık rahatlatıcı değil.
Korkuyorum. Çünkü Star Trek evreni, uzunca bir süredir benim için bir bilim kurgu eserinden çok, gelecekten haber veren bir kâhinin anlatısı gibi.
Star Trek’te hayal edilen pek çok teknoloji bugün hayatımızda. İletişim cihazları cep telefonlarına dönüştü, bilgisayarlarla konuşuyoruz, ekranlar her yerde. Bu gelişimleri izlemek, geçen otuz yıl içinde coşku ve hayranlık vericiydi. Ancak dizide anlatılan pek çok hayalin gerçekleşmesi, ister istemez madalyonun diğer tarafına da bakmamı sağladı. Peki ya o dizide anlatılan diğer olaylar da gerçekleşecek mi?
Star Trek evreninde insanlığın geleceği parlaktır. Yıldızlar arası yolculuklar, barış içinde çalışan türler, bilgiye ve keşfe adanmış bir uygarlık… Ancak bu tabloya ulaşmadan önce insanlık, Üçüncü Dünya Savaşı gibi yıkıcı bir felaketten geçer. Nükleer silahlar kullanılır, yaklaşık 600 milyon insan ölür, dünya neredeyse yaşanmaz hâle gelir.
Teknolojik gelişmeler bu sorunun merkezinde duruyor. Aynı teknolojik ilerleme, daha etkili silahlar ve daha büyük gözetim sistemleri de üretiyor. Star Trek’in umut vaat eden geleceği, teknolojinin tek başına yeterli olmadığını açıkça gösteriyor.
Yaşadığımız çağ, Star Trek’in karanlık geçmişini andıran işaretlerle dolu. Savaş ihtimali artık soyut bir kavram değil; açıkça konuşulan bir senaryo. Silah teknolojileri gelişiyor, yapay zekâdan otonom sistemlere kadar pek çok araç hem umut hem tehdit taşıyor. Bu yıl bana korkutucu geliyor; çünkü insanlık sanki yine aynı sınavın eşiğindeymiş gibi duruyor. Ve doğrusu, neler olabileceğini düşünmek bile istemediğim anlar oluyor.
Star Trek bu noktada çoğu zaman bir kehanet gibi algılanıyor. “Bakın, onlar da savaşmıştı,” deniyor. Ama bence Star Trek’in asıl derdi “olacak olanı” söylemek değil; olabilecek olanı göstermek. Bu bir uyarı. İnsanlığın ancak dibe vurduktan sonra akıllandığı fikri hem güçlü hem de rahatsız edici. Çünkü şu soruyu kaçınılmaz kılıyor: Biz ancak yıkımdan sonra mı öğreniyoruz?
Star Trek sonrası dünya, savaşın ardından gelen bir aydınlanmayı anlatır. İnsanlık parayı, milliyetçiliği ve açgözlülüğü geride bırakır; birlikte yaşamanın yollarını arar. Bu umut verici bir hikâye. Ama tam da burada durup sormak gerekiyor: Bu dönüşüm savaş olmadan mümkün değil miydi? Neden ille de milyonlarca insanın ölmesi, şehirlerin yok olması gerekiyor? Neden ders almak için felaket bekleniyor?
Belki de Star Trek’in en rahatsız edici yanı budur. Umudu bile bir enkazın üzerine kurar. Ama bu, bizim için değiştirilemez bir kader olmak zorunda değil. Star Trek’in anlattığı gelecek bir reçete değil; bir ihtimaldir. Aynı yol ayrımında durduğumuzu hissettirir. Bu yılın bu kadar korkutucu gelmesi de belki bundandır: Çünkü hâlâ seçim yapabilecek gibi görünüyoruz.
Star Trek bana şunu düşündürüyor: Umut, savaştan sonra gelen bir lüks olmak zorunda mı? Yoksa biz, ilk kez, yıkılmadan öğrenebilecek kadar olgunlaşabilir miyiz? Eğer gerçekten yıldızlara çıkmak istiyorsak, belki de önce bu soruya dürüstçe cevap vermemiz gerekiyor.
Bilim kurgu bazen geleceği anlatmaz; geleceği ertelememek için bizi uyarır. Star Trek’in bana bugün söylediği şey tam olarak bu. 🖖
