Öyle bir çağda yaşıyoruz ki insan bazen kendinden bile mesul değil ne yazık ki. Hayatın içinde o kadar çok şeye maruz kalıyoruz ki davranışlarımızı dengede tutmak kendimizi bile zorluyor. Dengeli olabilmek için kendimizi bile dizginlememiz gerekiyor. Çünkü maazallah bir yerde aşırıya kaçarsak nasıl toparlayacağımızı kestiremiyoruz. Bunun için de sürekli temkinli yaşamak zorunda kalıyoruz.
İnsan ilişkileri her geçen gün daha da zorlaşıyor. İletişim çağında iletişimsizlikten ölen kaç insan ilişkisi var kim bilir? İletişim çağı diyoruz ama iletişimin yolunu bir türlü bulamıyoruz. Bizler kendimizi tam anlamıyla anlatmaktan da karşı tarafı tam olarak anlamaktan da uzaklaştık sanırım.
Her şeyin bu kadar ulaşılabilir olduğu bu dünyanın bireyleri olmamıza rağmen birbirimizden uzaklaştık. Ulaşmak istediğimiz tek şey artık sadece anlaşılmak fakat bunu da her geçen gün kendimizden kilometrelerce uzaklaştırıyoruz. Anlaşılmak gözümüzde büyüyor, bir dağ gibi heybetli hale geliyor. Bu defa daha da uzaklaşıyoruz birbirimizden. Bu bir kısır döngü halini alıyor. Aynı şeyin içinde debelenip duruyoruz, şikâyet ediyoruz… Hakkımızdır, şikâyet etmek. Ama sadece şikâyet ediyorsak orada bir durmamız gerekiyor.
Dünya kurulduğu insan ilişkileri var olduğu günden beri bu sorunlar var olmuştur. Derdim sorunu ortadan kaldırmak değil. Tek derdim farklı bir noktadan bakmak meseleye. Belki de konuşabilsek meseleye iki taraflı bakabilsek, çözülecekken kaçmayı seçiyoruz. Bu durumda aslında karşıdakine kocaman bir suçluluk da yüklüyoruz gibi geliyor bana. Karşı tarafı henüz bilmediği bir konudan mahkemede hâkim önüne çıkarmaktan başka bir şey değil ki bu… O anlasın, o hissetsin, o düşünsün… Evet bunların hepsi olsun. Tamam bunu hepimiz istiyoruz fakat her zaman mümkün mü? Sanıyorum ki pek mümkün değil. Çünkü öyle olabilseydi bu iletişim kazalarını yaşamıyor olurduk.
Büyük üstat Doğan Cüceloğlu kullanıyor bu ‘iletişim kazası’ kavramını ‘İnsan İnsana’ adlı kitabında. Daha önce orada tesadüf etmiştim bu ‘iletişim kazası’na. Çok güzel bir benzetmeydi, yanlış iletişimin kazaya benzetilmesi. Tam bir trafik kazası değil mi yanlış kurulan bir iletişim süreci?
Genel konuşmalar yapmak pek haddim değil fakat kendim üzerinden örnek vermemde pek sakınca görmüyorum. İnsan ilişkilerinde açık iletişimin her zaman lazım olan, olmazsa olmaz bir domino taşı görevi üstlendiğini düşünüyorum. Çünkü hepimiz insanız ve bu dünya telaşında bir de insan ilişkilerinde ‘Acaba ne demek istemiştir, bu davranışı ile ne anlatmak istemiştir?’ diye düşünüp yorgunluğuma yorgunluk eklemek istemiyorum.
Gözlemlediğim ve tecrübe edindiğim bazı durumlar neticesinde insanların iletişim kurmaktan açıkça düşüncelerini belirtmekten uzak durduklarını gördüm, fark ettim. Kendimce bunu korkaklık olarak görüyorum. Durumun muhatabının duygu ve düşüncelerini yok saymak hatta o kişiyi baştan sona yok saymak olarak görüyorum. Açık açık konuşmamak bir sorunu, karşıya söz hakkı vermemektir bir yerde. Hiç kimse açıkça bilmediği bir problemden sorumlu tutulamaz.
Kapalı kutularla uğraşmak için hayat çok kısa. Hele de benim gibi fazla hassas bir kalbe sahipseniz ve karşınızdaki insanlar bu hassasiyete veya şeffaflığa sahip değilse siz de en az benim kadar yorgunsunuzdur. Bilmediğimiz bir şeyin içinde olmak tam bir belirsizlik durumuyken bunu adam akıllı konuşmamak oldukça zor bir matematik problemine dönüşüyor. Benim matematiğim zayıfsa sınıfta mı kalacağım yani? Bu manzarada durum böyle görünüyor. Bilmem kaç bilinmeyenli denklemlerin içinde cebelleş dur!
Ben hayatımın en önemli sınavı olan KPSS’de bile matematik çözmemiş ve bildiğim yoldan gitmişim. Çözemediğim için değil çok zamanımı aldığı için onu elemişim. Şimdi bilmediğim bir sorunun içinde bilmem kaç bilinmeyenli denklemi çözmekle cebelleşir gibi mücadele etmek istemiyorum. Çünkü beni sonuca götürecek herhangi bir ipucu yok. Olsa da tek bir ipucu beni birden çok sonuca da götürebilir. İnsan ilişkilerini bu kadar basite indirgeyemeyiz. Gündelik hayatın telaşında hiçbirimizin bir başkasına bunu yapmaya hakkı yok.
Bizler birer matematik problemi değiliz ki, insanız. Başımız sonumuz insan… hayatın telaşına yeni telaşlar eklemeyelim. Şeffaf olmak düşündüğümüz kadar zor değil. Konuşmak açıkça anlatmak, düşündüğümüz kadar zor değil. Hatta bunu başardığımızda kendimizi o an üzülmüş hissetsek dahi sonrasında oldukça huzurlu hissedeceğimize eminim.
Unutmayalım ki zannın her türlüsü kötüdür, yıpratıcıdır. Konuşmak, sormak, anlaşmak, şeffaf olmak varken zanna kapılmak en çözümsüz süreçtir. Hak ettiğimiz şekilde davranmak sanırım bütün meseleyi çözecektir. Nasıl ki bize açık olunsun istiyorsak biz de karşıdakine o şekilde şeffaf olmalıyız. Diğer türlüsü fikrimce beyhude bir yorgunluk olacaktır.
Dediğim gibi hayat kapalı kutuları açmak için yeterince uzun değil…
