İnsan dünyaya özgür olarak gelir. Her şeyden habersiz, hiçbir sorumluluğu, borcu, derdi, telaşı yoktur. En büyük ihtiyacı beslenmektir. O da zaten genellikle her daim yanı başında bulunan, onu çok seven annesi tarafından karşılanır.
Büyüdükçe bazı mecburiyetler ortaya çıkar. Okul çağında dersler ve ödevlerle başlayan sorumluluklara her geçen gün bir yenisi eklenir. Gençlik döneminde ailesine ve çevresine karşı sorumlulukları artar. Hatta gençler bu sorumluluklarla ilgili zaman zaman aileleriyle anlaşmazlıklar yaşarlar. Çünkü bu, onlara fazla gelir.
Yıllar geçtikçe mecburiyetler artar. Yetişkin bireyler kendilerinin ve hatta evliyse ailelerinin geçimini sağlamak zorundadır. Bu kendi işini yapan için de herhangi bir yerde çalışan için de farklı sorumlulukları beraberinde getirir: Müşterilerine karşı , patronuna karşı, amirine karşı sorumlulukları vardır. Ailenin, akrabaların, konu komşunun, tanıdıkların, herkesin bir beklentisiyle karşılaşılır.
Toplumumuzda annelere de çok fazla sorumluluk yüklenir. Ev hanımı olanlardan evin bütün işlerini halletmesi, çocukların bakımı ve dersleri ile de ilgilenmesi, aile büyükleriyle, akrabalarla iyi ilişkiler kurması gibi sorumluluklar beklenir. Çalışan annelere ise bütün bunların yanında bir de dışarıda çalışmanın yükü eklenir. Geceleri uyumayan bebeğiyle ilgilenen bir annenin; eğer sabah işe gidecekse, gündüz bebeği uyudukça uyuyup dinlenme ihtimali bile ortadan kalkar. Ancak eşi ev işlerini paylaşıyorsa bir nebze rahatlar.
Bütün bunlar insanın ayağında görünmez prangalara dönüşür. Bazen öyle çok sıkar ve bunaltır ki insan kurtulmak ister bu prangalardan.
Mecburiyetler hayatın bir parçasıdır. Öğrenciler eğitimini tamamlamak için belki de hiç sevmedikleri derslere çalışmak ve geçmek zorundadır. Anne babalar sevmedikleri bir işleri olsa da o işte yıllarca çalışıp evi geçindirmek, çocuklarının ihtiyaçlarını karşılamak zorundadır. Bu mecburiyetler insanı zorlasa da hayatın bir düzende sürmesi için gereklidir. Çünkü sorumluluk duygusu olmasa hiçbir şey sürdürülemez. Sorumluluklar aynı zamanda insanı olgunlaştırır.
Fakat kimi mecburiyetler olgunlaşmaya katkı sağlamaz. Bazılarını insan, kendine bile isteye yük eder. Başkalarının hakkında ne düşüneceği, ne diyeceği; başarısız olma endişesi, istesek de vazgeçemediğimiz alışkanlıklar, kendisinin seçmediği meslekler, eşler, arkadaşlar, şehirler ve daha birçok şey insana ayağında bir pranga varmış gibi hissettirir. Kendi isteklerini yansıtmayan, başkalarının onayıyla gerçekleşen bu seçimler, bir süre sonra özgür olmadığı hissini uyandırır.
Geleneklerin getirdiği bazı yükler de vardır. Yeni nesil bunlardan biraz daha azade olsa da genel olarak erkek adam ağlamaz, kız kısmı çok konuşmaz, çok gülmez, her lafa karışmaz, gelinler hizmet eder, erkekler evi geçindirir gibi baskı oluşturan görünmez kurallar da insanı olumsuz etkileyebilir. Ayrıca sürekli güçlü olmaya çalışmak, her zaman başarılı olmak, duygularını rahatça yaşayamamak da insanın üstünde baskı oluşturur.
Bütün bunlara rağmen sorumluluktan kaçmak özgürlük değildir. İnsanları ayağında bir pranga varmış gibi hissettiren kendi isteğiyle seçtiği sorumluluklar değil de daha çok dayatılmış olanlardır. Önemli olan hangi sorumluluğu taşımanın gerçekten önemli ve gerekli olduğuna karar verip seçebilmektir. İnsanı gereksiz yere yoran şeyleri eleyebilmesi, gerektiğinde hayır diyebilmesi, hayattan ve insanlardan beklentilerini olabilecek boyuta indirgemesi, sorumluluklarının sınırlarını kendisinin seçmesi önemlidir.
Sonuç olarak her insan hayatında birçok şeye mecbur kalır. İnsanı sevdiklerine bağlı tutan prangalar güzel ve elzem olabilir. Önemli olan bu prangalarla yaşarken kendimiz olarak da kalabilmektir. Bizi geliştiren zorunluluklarla bizi tüketen zorunlulukları birbirinden ayırt etmek gerekir. Gerçek özgürlük sorumluluklardan kaçmak değil seçtiğimiz sorumlulukların içinde öz benliğimizi koruyabilmektir.
















