Yakın olmak, iki kişinin birbirine yaklaşması mı; yoksa iki ayrı benliğin birbirine temas edebilmesi mi?
Yakınlık denildiğinde çoğu zaman akla iki insanın bir arada olması, bir ilişki içinde bulunması gelir. Oysa klinik deneyim bize şunu gösterir: Yakınlık, yalnızca fiziksel ya da sosyal olarak yan yana gelmek değildir. Asıl mesele, kişinin kendini kaybetmeden bir başkasına temas edebilmesidir.
Birçok insan kalabalıklar içinde, hatta bir ilişkinin tam ortasında bile derin bir yalnızlık hissedebilir. Çünkü yakınlık, sayıyla ya da statüyle değil; duygusal açıklıkla ilgilidir.
Türkiye gibi hem “birlikte olmanın” çok değerli olduğu hem de bireyselliğin giderek öne çıktığı bir toplumda bu çatışma daha görünür hâle gelir. Bir yandan bağ kurmak isteriz, bir yandan da bağın bizi sıkıştırmasından korkarız. Danışan odasında sıkça duyduğum şu cümle bunu çok iyi özetler: “Yalnız kalmak istemiyorum ama biri bana gerçekten yaklaşınca kaçma isteği geliyor.” Bu kaçış çoğu zaman ilişkiye değil, geçmişte yaşanmış hayal kırıklıklarına ve incinmelere yöneliktir.
Yakınlık bazı insanlar için neden bu kadar zorlayıcıdır? Çünkü yakın olmak, ister istemez kırılgan olmayı da beraberinde getirir. Terk edilme korkusu, kontrolü kaybetme endişesi ya da “kendim olmaktan vazgeçmek zorunda kalırım” düşüncesi yakınlığı tehditkâr hâle getirebilir. Yakınlık, sevgiyle değil; yük ve kayıp duygusuyla eşleşebilir.
Bu noktada önemli bir ayrım yapmak gerekir: Yalnızlık her zaman bir eksiklik değildir. Bazı insanlar için yalnızlık, zamanında öğrenilmiş bir korunma yoludur. Terapi sürecinde amaç, kişiyi hızla bir ilişkiye yönlendirmek değil; yakınlığa adım adım tahammül edebilme becerisini geliştirmektir. Çünkü gerçek yakınlık, kendini feda etmek değil; kendinle birlikte bir başkasına da yer açabilmektir. Yalnızlığı bir “başarısızlık” olarak değil, anlaşılması gereken bir deneyim olarak ele aldığımızda, ilişkilere bakışımız da dönüşmeye başlar.
