Giriş
Sosyal psikoloji, bireylerin davranış, duygu ve düşüncelerinin diğer bireylerin davranışları ve özellikleri tarafından nasıl etkilendiğini inceleyen bir bilim dalıdır. Burada esas toplumsal davranışın sistemli bir şekilde incelenmesidir. Sosyal psikolojinin ilgi alanı insanların birbirlerini nasıl etkiledikleridir. Diyebiliriz ki, sosyal psikoloji birey toplum etkileşimini konu alır. Alan, birey-toplum etkileşimini anlamak için uğraşır. Sosyoloji, psikoloji ve antropolojinin kesişim noktasında yer alır. Sosyal psikolojinin kökleri, eski Yunan felsefesine kadar uzanmakta olup, Eflatun ve Aristo gibi düşünürlerin insan-toplum ilişkileri üzerine yaptıkları çalışmalarla şekillenmiştir. Günümüzde sosyal psikoloji, bireylerin sosyal çevreleriyle olan etkileşimlerini anlamak için çeşitli teoriler ve yöntemler geliştirmiştir.
Tarihsel Gelişim
Sosyal psikolojinin bilim dalı olarak ortaya çıkışı 19. yüzyılın sonlarına denk gelmektedir. 1908 yılında, sosyal psikoloji üzerine yazılmış ilk ders kitabının yayınlanması, bu alanın akademik bir disiplin olarak kabul edilmesinde önemli bir adım olmuştur. Bu dönemde, sosyal psikologlar bireylerin sosyal etkileşimlerini ve grup dinamiklerini incelemeye başlamışlardır. 1970’lerde bilişsel sosyal psikoloji akımının güçlenmesiyle birlikte, bireylerin davranışlarını nasıl algıladıkları ve bu davranışların nedenlerini nasıl açıkladıkları üzerine çeşitli kuramlar geliştirilmiştir.
Bilişsel Sosyal Psikoloji ve Davranışın Anlaşılması
Bilişsel sosyal psikoloji, bireylerin hem kendi hem de başkalarının davranışlarını nasıl algıladığını incelemektedir. Yükleme kuramı gibi teoriler, bireylerin davranışların nedenlerini kavraması ve yorumlaması açısından büyük önem taşır. Bu anlayış, bireylerin toplum içindeki etkileşimlerini sadece davranış düzeyinde değil, bilişsel düzeyde de şekillendirdiğini göstermektedir. Örneğin, bir kişinin bir arkadaşının başarısını nasıl değerlendirdiği, onun kişisel özellikleriyle mi yoksa dışsal faktörlerle mi ilgili olduğunu anlaması, sosyal etkileşimlerin nasıl şekillendiğini ortaya koyar.
1980’lerden itibaren sosyal psikoloji içinde iki yeni alan gelişmiştir: Yaşam Boyu Gelişim Psikolojisi ve Kültürler Arası Psikoloji. Yaşam Boyu Gelişim Psikolojisi
Yaşam Boyu Gelişim Psikolojisi, doğumdan ölüme kadar insan olgusu incelenmektedir.
Kültürler Arası Psikoloji, algı, biliş, güdülenme vb. açısından kültürün etkisi incelenmektedir.
Sosyal psikologlar üniversitelerde, kamu ve özel sektörde pek çok çalışma alanında karşımıza çıkmaktadır. İnsan kaynakları yönetiminde, fabrikalarda, halkla ilişkilerde, reklamcılıkta, mahkemelerde, hastanelerde, eğitim kurumlarında vb.
Sosyal Psikoloji Araştırmalarında Yöntem ve Teknikler; Sosyal psikologları ilgilendiren temel soru ve problemler toplum-grup-birey üçlüsü düzeyindeki olayların karşılıklı etki durumu ile ilgilidir. Yöntemler, Labaratuar deneyi, Alan deneyi, Doğal deney, Alan araştırması, Survey, Arşiv araştırması.
Nazi Almanyasındaki Adolf Eichman’ın => “Ben sadece emirleri yerine getirdim” demesi;
1968’de Vietnam savaşında My Lai köyündeki yüzlerce Vietnamlıya karşı katliamın sorumlusu teğmen Willaim Calley;
Irak, Bosna ve Ruanda’da yakın geçmişte yaşanan “etnik temizlik” operasyonları
Milgram’ın deneylerinin gerçek yaşama izdüşümleridir.
Kavramlar; Sosyal etki, Uyma, Tutumlar, Kalıplaşmış tutumlar, Tutum değişimleri, Propaganda, Bilişsel çelişki, Sosyal biliş
6 duygu kültürden bağımsız olarak aynı şekilde yüze yansımaktadır: Mutluluk, Üzüntü, Şaşkınlık, Korku, Kızgınlık, Tiksinme
Örneğin, yeteneği kontrol edemeyiz ama çabayı kontrol edebiliriz. Tutum değişimi bir öğrenme süreci olarak ele alınır. Eski tutumun yerine yeni bir tutum öğrenilmektedir. Propaganda ile bir tutum yerini başka bir tutuma bırakabilir.
Sağlıcakla kalın…
