Ödül, bir koşula bağlı olarak verilen ve verildiği kişi tarafından cazip görünen bir obje ya da etkinlik olarak tanımlanır. Herhangi bir objenin ödül olabilmesi için bir koşula bağlı olması gerekir. Örneğin; okul çağındaki bir çocuğa derslerinde yüksek başarı göstermesi sonucu tablet alınması başarı koşuluna bağlı bir ödüllendirmedir. Peki, amacı başarıyı artırmak olan ve motivasyon sağlayıcı olarak görünen ödüller çocuklara nasıl zarar veriyor olabilir?
İlk olarak çocuk koşul ile herhangi bir davranışı sergiliyor ise bu dıştan kaynaklanan bir motivasyonun zorlamasıyla gerçekleşiyor demektir. Çocuk her seferinde kendisinden beklenen o davranışı yerine getirmek için ödüllendirmenin devamlı yapılmasını talep edecektir. Ödül olmadığı zaman davranışı yerine getirmek istemeyecektir. Dolayısıyla kazanılması istenen davranış ödül verilmediği sürece çocuk tarafından reddedileceğinden tam öğrenme gerçekleşmeyecektir.
İkinci bir sorun olarak da zamanla çocukta “hedonistik motivasyon” ortaya çıkar. Bir çok bağımlılığın da temeli olan bu motivasyonda beyne dışardan dopamin desteği sağlayan madde takviyesi yapıldığında beyin, kendi kapasitesinin çok altında bir seviyede dopamin üretmeye başlar. Bir süre sonra vücutta fazladan var olduğu ve daha az enerji sağlayarak tasarruf yapmak istediği için dopamin üretmeyi durdurur. Bu durumda vücudun dopamin ihtiyacının karşılanabilmesi adına alınan maddenin dozunun hep artırılması gerekir. Böylece bu yetersiz motivasyon sağlama hali bir kısır döngü şeklinde devam eder. Yani ödül ile ders çalışması sağlanan bir çocuk birkaç defadan sonra verilen ödüle karşı heyecan hissetmez ve yeterli bulmaz. Çocuğu yeniden davranışa yöneltmek için ya ödülün dozunun artırılması ya da içeriğinin değiştirilmesi gerekir. Bu şekilde gerçekleştirilen bir öğrenmenin sürekliliğinden ve başarı ile sonuçlanmasından söz etmek pek de mümkün olmaz.
Üçüncü olarak çocuğa dışardan devamlı yüksek dozda değişken içerikli ödüller verildiğinde isteği ve iç motivasyonu azalır. Bir süre sonra da kendi başına karar verme ve harekete geçme becerisini yitirir. Hep daha fazlasını talep etmeye başlar ki bu da asla sürdürülebilir bir yöntem değildir.
İşte bütün bu sebeplerden dolayı ödül ile davranış kazandırmaya çalışmak ya da etkili öğrenmenin sağlanacağını düşünmek doğru bir tutum değildir. Çünkü ödül ile iş yapmaya alıştırılmış bugünün çocukları, sorumluluklarından kaçan, hatalarının sebepleri olarak başkalarını suçlayan yarının yetişkinleridir.
