Bugün sizlerle William B. Irvine’in Güzel Yaşam Kılavuzu – Antik Stoacı Sevinç Sanatı kitabı hakkında değerlendirmelerimi paylaşmak istiyorum. İlk basımı 2022 olan kitap, 2024’te altıncı baskıya ulaşmış. Kitabın konusu ve yazarın Stoacılığı sistematik biçimde ele alışının yanı sıra, kitabın gördüğü haklı ilginin önemli bir kısmını da çevirmen ve editörün ustalığına bağlıyorum.
Bu yazımın amacı, hem kitabın Türkçeye kazandırılmasında emeği geçenleri kutlamak hem de Stoacıların yaşam felsefesini bu denli incelikli anlatan yazarın çabalarını övmek.
Eser, Stoacılığın Doğuşu, Stoacı Psikoloji Teknikleri, Stoacı Öğütler ve Günümüz Dünyasında Stoacılık başlıklı dört bölümden oluşuyor. Stoacılığın Doğuşu kısmında, ilk Stoacılar ve Roma Stoacılığı derinlemesine inceleniyor. Stoacı Psikoloji Teknikleri bölümünde, olumsuzu canlandırma, kontrol ikilemi, geçmişi geçmişte, şimdiyi de şimdide bırakmak, nefsinden feragat etmek, hazzın karanlık yüzüyle başa çıkmak, meditasyon ve kendimizi Stoacılık pratiğinde gözlemlemek gibi konular ele alınıyor. Ardından, insanları sevmek, toplumsal ilişkiler, aşağılamalara göğüs germek, gözyaşlarının hakkından akılla gelmek, neşe karşıtlığının üstesinden gelmek, şöhret peşinde koşmak, lüks yaşamak, huzurevine sürülmek, ölüm, güzel yaşamı güzel sonlandırmak ve stoacı olmak irdeleniyor. Yazar, son olarak Stoacılığı yeniden değerlendirerek kendi Stoacılık pratiğine dair ipuçları ve Stoacı okuma programını veriyor.
Eser, ilk Stoacı Zenon’dan başlayarak, Roma Stoacılığının öncü isimleri Seneca, Musonius Rufus, Epiktetos ve Kendime Düşünceler eseriyle tanıdığımız Marcus Aurelius’un yaşam hikayeleri, yaşama dair fikirleri ve Stoacılık uygulamalarına dair görüşlerle detaylandırılıyor. Ardından, Kiniklerle Stoacıların yaşam felsefeleri karşılaştırılıyor. Bilge ve nüktedan olmalarıyla tanınan Kiniklerden Antisthenes’ten, başkalarıyla ilişkiler üzerine şu açıklaması alıntılanıyor:
“Yağcılardansa kargalarla arkadaşlık etmek yeğdir çünkü kargalar sizi yemek için en azından ölmenizi bekler, ötekiler onu da beklemez.” Sözlerini dinlemeye gelenlere ise öğüdü şudur diyerek alıntıya devam ediyor:
“Düşmanlarınıza kulak verin çünkü yapacağınız hataları ilk onlar fark edecektir.”
Ardından eserde, Stoacıların “güzel yaşam” dedikleri şeye sahip olmak için insanın yapması gereken nedir? sorusuna yanıt aranıyor ve cevaben erdemli olmak ve dingin yaşamanın önemi üzerinde duruluyor.
“Stoacılar, insanın mutsuzluğunun iki ana kaynağı (doymak bilmezliğimiz ve kontrolümüz dışındaki şeyler hakkında endişelenmeye olan meylimiz) gösterdi ve bunları hayatımızdan çıkarmak için teknikler geliştirdi,” diyen yazar, kitap boyunca oldukça gerçekçi ve esprili bir üslupla okuyucuyu kendi bakış açılarını sorgulamaya teşvik ediyor. Okuyucunun yaşam felsefesi geliştirmesinin önemine vurgu yapıyor.
Bir not da kitabın çevirmenine gelsin. Bu kitabı okurken birçok yeni kelime öğrendim kendi adıma. Ayrıca, okurun orijinal metinde anlaması güç olabilecek bazı esprileri ve deyimleri ustalıkla yerelleştirdiğini düşündüm. Kanımca bir çevirmen, okuyucuda merak uyandırmalı; kelime dağarcığını geliştirmesi için okuyucuyu teşvik etmeli; okuyucunun zihnini kışkırtarak onu sözlük kullanımına yönlendirmeli. Burada editörün de ustalığını tebrik etmek isterim. Ortaya bir okuma şöleni çıkarmış adeta.
Bana bu platformda bir yıldan uzun süredir alan açan pek sevgili ve saygıdeğer Hayrendiş ekibi ve siz değerli okuyucularım bilir. Bu kadar yazımın arasında kendi çevirdiğim kitapları bu kadar tanıtıp övmedim. Fakat Sezar’ın hakkı Sezar’a. Okunacak ve tekrar okunacak bir kitap cidden. Rafta kalmasın 🙂
Sevgiyle kalın.
