Yerden biraz yukarıda, Helmut Ducadam sol tarafına doğru yarı çömelmiş bir şekilde uzanıyor, kollarını göğsüne dayamış, sırtındaki bir numara göğe bakıyor. On iki metre ötede, Barcelona orta saha oyuncusu Marcos Alonso, elini yarı kaldırmış, midesi bulanmış bir şekilde arkasını dönüyor. Aralarında top hafifçe sekiyor, sakinlik anı kısa; Alonso penaltıyı kaçıran dördüncü Barcelona oyuncusu ve bu başarısızlıkla Steaua Bükreş Avrupa Şampiyonu oluyor.
Steaua Bükreş, Avrupa Kupası’nı o kadar beklenmedik bir şekilde kazandı ki, geriye dönüp bakıldığında başarıları hala biraz imkânsız görünüyor. Komünist bloktan daha yetenekli takımlar, şampiyonluğu doğuya taşımayı başaramamıştı. Ancak, Komünizm’in zamanı geçiyor gibi görünürken, zafer nihayet Romanya’nın ücra köşelerinden bir takımın eline geçti. Üç yıl önce ayakları yere basmıyor gibi görünen bu takım, dahası, finalde Sevilla’da Barça’yı yenmek zorunda kalmakla kalmayıp, her adımda yolsuzluk ve entrikayla da mücadele etmek zorundaydı. Aynı şekilde, Şampiyonlar Ligi’nin grup aşamalarına katılmanın bile çoğu Komünist sonrası Avrupa kulübü için büyük bir zafer olarak görüldüğü bir çağda, Steaua’nın büyük çıkışı tam 40 yıl önce gerçekleşti.
Zaferleri ne kadar şaşırtıcı olsa da Steaua’nın başarısı bir tesadüf eseriydi. Rumen futbolu yükselişteydi – Universitatea Croiva 1983’te UEFA Kupası yarı finaline ulaştı ve Dinamo Bükreş bir yıl sonra Avrupa Kupası’nda aynı aşamaya ulaştı, milli takım ise 1984’te Avrupa Şampiyonası’na katılmaya hak kazandı – ve zirveye ulaşan Steaua, 1989 devriminden önce bir yarı final ve bir final daha görecek kadar istikrarlıydı.
Ancak 1983’te, şehir rakipleri Dinamo Bükreş art arda gelen üç şampiyonluğun ikincisini kazandığında, Steaua beş yıl boyunca başarısızlıkla sonuçlanacak bir seriyi düşünmek zorunda kalmıştı. Kulübü yöneten Ordu Bakanlığı, bu durumdan rahatsızdı ve diktatör Nikolay’ın evlatlık oğlu Valentin Çavuşesku’yu genel menajer olarak atamak gibi dramatik bir adım attı. Valentin, Çavuşesku’nun tuhafıydı, ailenin beyaz koyunuydu, Komünist Parti içinde yükselmek yerine nükleer fizikçi olarak çalışan mütevazı bir kişiydi.
Futbolda taraftarlıktan öte bir deneyimi olmamasına rağmen, özverisi ve temel sağduyusuyla kısa sürede oyuncuların saygısını kazandı. 1986’daki takımın kilit isimlerinden biri olan Laszlo Boloni (kendisi de Macardı), “Valentin çalıştığım en iyi teknik direktördü,” demişti. “Takıma tam olarak ihtiyaç duydukları şeyi verdi.” 1989’da ailesinin idam edilmesinin ardından, forvet Marius Lacatus’a ait Bükreş’teki bir dairede saklanması, kendisine duyulan saygının bir göstergesidir.
Steaua’nın başarısının büyük bir kısmı, o yıl iki önemli transfer gerçekleştiren kulüp direktörü Ion Alecsandrescu’ya atfedilebilir. Forvet oyuncusu Scornicesti, ARO arazi sahibi bir aracı satın alma yetkisi aldıktan sonra. Bu tür lisanslar nadirdi ve daha sonra süt ve peynirini pazara taşımak için büyük bir araca ihtiyaç duyan Transilvanyalı bir çiftçiye kendi lisansını sattı.
Hızlı ve teknik açıdan yetenekli bir forvet olan Lacatus’un transferi çok daha karmaşıktı. Kulübü Brasov’un başkanı Dumitru Dragomir, en değerli varlığına tutunmaya kararlıydı. “Brasov halkı tarafından öldürülmek istemedim,” diye açıkladı. Alecsandrescu, Brasov bölgesindeki Komünist Parti’nin birinci sekreteri Marin Enache’ye başvurdu ve Dragomir’e transferi onaylamasını emretti. Ancak Dragomir, Lacutas’ın Steagul Rosu kamyon fabrikası işçileri arasında ne kadar popüler olduğunu vurgulayarak davasını savunmaya devam etti. Alecsandrescu, fabrika müdürü Ion Stoica’ya başvurdu ve Stoica, transferi onaylaması konusunda Dragomir’de ısrar etti. Dragomir, kabul etti, ancak evrakları doldururken transfer tarihini 1 Temmuz 1983 olarak değil, 1 Temmuz 1988 olarak belirledi. Değişikliği fark eden Alecsandrescu, Dragomir’in karşısına çıktı ve Nikolay’ın kardeşi ve ordunun siyasi kanadının başı olan General İlie Çavuşesku’yu aramasını söyledi. Bunun üzerine Dragomir, üç Steaua oyuncusunu Braşov’a götüren bir anlaşmayı kabul ederek, kendisine bir ARO satın alma yetkisi verdi.
Anlaşma yapıldıktan sonra bile Lacatus sorunlu olmaya devam etti. Bükreş’te formunu yakalamakta zorlandı ve ilk sezonunun çoğunu, teknik direktörleri Emerich Jenei, nişanlısı Mariana ile birlikte olmak için her gün antrenmandan sonra Braşov’a 320 kilometrelik bir tren yolculuğu yaptığını keşfetti. Lacatus para cezasına çarptırıldı, ancak haftada üç kez Braşov’a dönmekte ısrar etti.
Hikâyeye göre, ordu yetkilileri durumu görüşmek üzere onu çağırdığında, Ducadam ile bir bilardo oyununu bitirene kadar onlarla görüşmeyi reddetti. Otoriteye böylesine saygısızlık gülünç bir riskti, ancak Lacatus için bu riskin karşılığını aldı ve kulüp kısa süre sonra ona sözleşme imzalarken söz verilen daireyi sağladı ve Mariana’nın güneye, başkente taşınmasına olanak sağladı.
1984’te ligi Dinamo Bükreş’in ardından ikinci sırada tamamlayan ve Kupa Finali’nde onlara yenilen Steaua Bükreş, bu noktada Jenei’nin yerine, Dinamo ve Arges Pitesti takımlarıyla şampiyonluklar kazanmış, disiplinli bir isim olan Florin Halagain’in getirilmesine karar verildi. Kendi yeteneğini asla küçümsemeyen Halagian, Steaua’nın ASA Targu Mures orta saha oyuncusu Laszlo Boloni ve eski kulübü Olt’tan üç oyuncuyu – Adrian Bumbescu, İlie Barbulescu ve Marin Radu – transfer etmesi halinde lig şampiyonluğunu kazanacağına yemin etti. Teoride aslında hiçbiri zor transferler olmamalıydı; Steaua, ASA veya Olt’tan çok daha büyük bir kulüptü, ancak Çavuşesku’nun Romanya’sında hiçbir şey kolay değildi. Ordunun takımı olmaları nedeniyle avantajlı olsalar da, Dinamo’ya destek sağlayan gizli polis Securitate tarafından engellendiler.
Örneğin Dinamo, 1981’de Stefan Iovan’ın CSM Resita’dan transferini, iki yıl önce hamile bıraktığı bir kadın üzerinden şantaj yaparak engellemeye çalışmıştı. Aynı zamanda, Bükreş derbileri öncesinde Steaua Bükreş kaptanı Tudorel Stoica’yı, memleketindeki yerel polisin aşırı içki içen babasını tutuklatmasıyla rahatsız etmeye çalışmışlardı. Ayrıca Securitate’nin 80’ler boyunca Steaua’nın ofislerine dinleme cihazı yerleştirdiği de iddia edilmişti.
Bumbescu, Barbulescu ve Boloni o yaz sözleşme imzaladılar, ancak sonraki sezonun sadece birkaç maçında Halagian ayrıldı ve oyuncular onun katı liderliğine isyan etti. Jemei görevine iade edildi ve yardımcısı olarak bir önceki yaz emekli olan Steaua efsanesi Anghel Iordanescu’yu atadı. Ancak Halagian’ın etkisi, Bucegi Dağları’nda 1000 metre yükseklikteki Forban’daki bir kış antrenman kampında devam etti. Tesis, kış tatil beldesi Predeal’e 19 kilometre uzaklıkta, ordu kamyonlarının yiyecek ve diğer malzemeleri getirdiği tek şeritli bir yol üzerinde bulunuyordu. Ancak sokağa çıkma yasağını ihlal edip bu tehlikeli yolculuğa kalkışan herhangi bir oyuncu, ormanın çevresinde yaşayan ve yiyecek arayan ayılarla karşı karşıya gelmek zorunda kalacaktı. Lacatus, “Bizi oraya ya Avrupa’nın rahipler şampiyonu yapmak için götürdüler,” dedi. “Koşmaktan, dağlara tırmanmaktan ve ara sıra biraz futbol oynamaktan başka bir şey yapamazdık.”
Bu, başarısı alın terine ve emeğe dayanan bir takım izlenimi verebilir, ancak Steaua Bükreş de iyi bir futbol oynayan bir takımdı. Defans oyuncusu Stefan Iovan, “Her birimiz işimizi çok iyi biliyorduk,” dedi. “Topu nereye paslayacağımız konusunda o kadar iyi bir fikrimiz vardı ki, gözlerimizi kapatıp oynayabilirdik. Kusursuz bir araba gibiydik. Boloni her zaman mükemmel pası bulurdu. O, istikrarımızın anahtarıydı: çok hücum eden bir takımdık ve savunmanın önemini sık sık unutuyorduk.”
Mayıs 1985’te Steaua lig ve kupayı iki kez kazandı ve Valentin, Steaua’nın Avrupa Kupası’nı kazanabileceğini ilan etti. Ancak iyimserliği büyük ölçüde yersiz görünüyordu çünkü ilk tur maçlarının ilk ayağında Danimarka’da Vejle ile deplasmanda 1-1 berabere kaldılar. Jemei, “Zemin berbattı,” dedi. “Oyuncularıma sirkteymiş gibi oynamamalarını, basit paslar atmalarını söyledim çünkü burası teknik şakalar için uygun bir saha değildi.” Yine de Vejle’nin 61. dakikada golü atmasını sağlayan, Miodgrad Belodici’nin yanlış isabetli pasıydı ve Radu son dakikada yakın mesafeden skoru eşitledi. “Çok geç uyandık,” dedi Tudorel Stoica, “ama sahada oynayabileceğimiz iyi bir sahada, asla topa sahip olamayacaklarını biliyorduk.” Ancak bunu pek başaramadılar: Steaua, tarihinde ilk kez 4-1’lik galibiyetle ikinci tura yükseldi.
Sırada Budapeşte temsilcisi Honved vardı ve Jemei’yi zorlayan bir beraberlik vardı. Bu beraberlik, kadrolarındaki yedi milli oyuncudan ziyade, Boloni gibi etnik olarak Macar olmasından kaynaklanıyordu. Boloni’nin, kasıtlı olarak kötü oynayacağı korkusuyla 1982 Dünya Kupası elemelerinde Romanya’ya gönderildiği düşünülüyordu. Daha da kötüsü, Honved, Macar ordusunun takımıydı. Ordu Bakanı Constantin Oltenau kadroya, “Bu özel bir maç,” dedi. “Onlardan daha iyi olduğumuzu göstermek istiyoruz.”
İlk maç yine deplasmanda oynandı ve Steaua yine gerideydi. Bu sefer son anda bir kurtuluş olmadı ve Varşova Paktı zirvesinde Çavuşesku ile birlikte olan Oltenau, Macaristan Ordu Bakanı Istvan Olah’ın alaylarına katlanmak zorunda kaldı.
İkinci maç yaklaştıkça, ordu yetkililerinin kulübe ziyaretleri giderek sıklaştı ve galibiyet ihtiyacı giderek daha belirgin hale geldi. Jemei zaten gergin bir adamdı; maçlara giderken şansını, kendisine doğru gelen araçların plaka numaralarının tek mi çift mi olduğunu tahmin ederek ölçerdi ve maçtan önceki gece Bükreş’te yağan şiddetli yağmurla gerginliği daha da arttı. “Neredeyse hiç uyuyamadım,” dedi. “Durması için dua ediyordum. Bizim için iyi bir sahaya sahip olmak hayati önem taşıyordu. Tanrı yardımcımız oldu ve ertesi sabah gökyüzü açıktı.”
Rumenlerin gerginliğinin yatışması sadece 39 saniye sürdü. Piturca, Boloni’nin serbest vuruşunu Jozsef Andrusch’un kurtardığı ribaundda kafa vuruşuyla gol attı. Lacatus 35. dakikada ikinci golü kafayla atarken, Barbalescu ikinci yarının ilk dakikasında yarı sahadan attığı golle 30 metrelik bir vuruşla maçı garantiledi. “3-0’da Detari yanıma geldi, kolumu tuttu ve Macarca ne zaman duracağımızı sordu,” dedi Boloni. Sonunda durdular, ancak Mihai Majearu penaltıyı gole çevirip skoru 4-0’a getirdikten sonra da maçı o skorla kazandık. Maçtan sonra soyunma odasına giren ilk kişi, o kadar mutluydu ki, oyuncuların galibiyet bonusunu yüzde 20 artırmayı kabul etti.
Muhteşem bir akşamın tek olumsuz yanı, Lacatus ve Stoica’ya verilen ve üçüncü tur ilk maçı olan Kuusysi Lahti’yi kaçıracakları karttı.
Steaua’nın sınırlı kadrosuyla bu durum o kadar endişe vericiydi ki, kış tatilinde fiziksel antrenmanlardan sorumlu Florentin Marinescu, Iordanescu’yu emeklilikten geri getirmeyi önerdi. Topla oynama yeteneğinden hiç şüphesi yoktu ve Marinescu, 35 yaşında bile fiziksel olarak hala yeterli olduğuna ikna olmuştu. Ancak Verona’ya karşı oynanan bir antrenman maçı, tempo eksikliğini ortaya koydu ve bir daha düşünülmemesi gerektiğini ısrarla savunan Iordanescu, Kuusysi’yi izlemek için Finlandiya’ya giderek gözlemcilik görevine geri döndü. “Sert ve ayakları yere sağlam basan bir oyuncuydular,” diye bildirdi. “Onlar boğa gibiydiler.”
Ancak Steaua için en zorlu rakip hava koşullarıydı.
