Marketlerden aldığımız her besin için etiket okuma oldukça önemli bir noktaya gelmiştir. Artan endüstriyel ürünler, tadı değişen besinler, ambalajı ile içeriği uymayan paketli gıdalar… İşte bu noktada bilinçlenmek ve doğru etiket okuma tekniklerini öğrenmek önemli bir adımdır.
Gıda Etiketi Okurken Nelere Dikkat Edilmeli?
- İçindekiler kısmında yazan ilk 3 madde: İçindekiler kısmı mevzuat gereği içeriğinde en çok bulunandan en aza göre sıralanır. Bu nedenle ilk üç sıra şeker, glikoz şurubu, palm yağı, ayçiçek yağı gibi maddeler varsa rafa geri koyabiliriz.
- Protein Oranı: Özellikle protein içeren bir ürün alındığında protein sağlayan ürünün en başlarda olması ya da protein yüzdesine dikkat etmelisiniz.
- Alerjen uyarısı: Eğer herhangi besine karşı bir alerjiniz var ise ismi ve alternatif isimlerini öğrenmeli ek olarak E-Kod listesinden olası tetikleyiciler tespit edilmelidir.
- “Eser miktarda içerebilir” ibaresi: Ürünün üretildiği fabrikada ilgili alerjen ile temasta bulunmuş olabilir.
- “1 porsiyonunda…”: Paketin gramı ile 1 porsiyon (genelde 100 gram baz alınır) farklılık gösterebilir. Kalori ve diğer maddelerin miktarlarına da buna göre değişiklik gösterir.
- “Şekersiz” ibaresi: Bir ürünün şekersiz yazıyor olması içinde doğal veya yapay tatlandırıcı olmadığı anlamına gelmiyor. Genelde şekersiz ibaresi beraberinde fruktoz şurubu ile tatlandırılmış olarak bulunabiliyor.
- “Çok şekerli” ibaresi: Ürünün 100 gramında 10 gramdan fazla şeker bulunması anlamına gelir.
- “Az şekerli” ibaresi: Ürünün 100 gramında 2 gramdan daha az şeker bulunması anlamına gelir.
- “Çok tuzlu” ibaresi: Ürünün 100 gramında 1.25 gram tuz bulunması anlamına gelir.
- Son Kullanma Tarihi (SKT): Son Tüketim Tarihi, bozulması kolay olan besinlerin bu tarihten sonra tüketilmesi
- Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) : Bir gıdanın tavsiye edilen saklanma koşullarına uygun olarak sakladığında tat, koku, doku kontrol edilerek tüketilebilir olmasıdır.
- Katkı Maddeleri: İçindekiler kısmında yer alan E ile başlayan katkı maddelerini ifade eder. Bazı kodlar farklı yaş grupları için farklı sağlık sorunlarına yol açabilir.
Besin değeri tablosunda dikkat edilmesi gereken başlıca karbonhidrat, protein ve yağdır. Ürünün karbonhidrat içeriği nereden geldiği lif mi ya da basit şekerden mi oluştuğu dikkat edilmelidir. Proteinli gıdaların üretimi artması ile birlikte içindeki protein gramajı kesinlikle kontrol edilmelidir. Konu yağlara geldiğinde ise “Trans Yağ İçermez” ibaresi yer alan ürünleri tercih etmek mantıklı olacaktır. Ek olarak besin değeri tablosunda trans yağın yanın sıra doymuş yağ miktarı da oldukça önem taşır.
Mikro besinler olarak adlandırdığımız vitamin ve minerallere de dikkat etmek önemlidir. Örneğin sodyum ya da bilinen adı ile tuz miktarı etikette kontrol edilmelidir. Besine eklenmiş bazı vitamin ve mineraller (demir, folat, D vitamini vb.) bulunabiliyor bunlar ise eksikliği sık görülen bu bileşenlerin sık tüketilen besinler aracılığı ile yetersizliklerini engellemektir.
Raflardan uzaklaşmak günümüzde imkansıza yakın görünüyor. Her şeyin en sağlıklısına ve doğalına ulaşmak eskisi kadar da kolay değil. Bu nedenle aldığımı gıdalarda yukarıdaki maddelere dikkat edip, içeriği oldukça kısa ve anlaşılır ürünler tercih ederek sağlığımızı koruyabilir ve olası kronik hastalıkların önüne geçebiliriz.
