Ortaokul öğrencisi olduğumuz yıllarda Vatandaşlık Bilgisi dersimiz vardı. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin vatandaşları olarak sorumluluklarımızı fark ettirir, o zamanlar için sıkıcı, şimdi ise en çok ihtiyaç duyduğumuz şeyleri öğretirdi: hak ve özgürlüklerimizi.
Arkadaşlık ve komşuluk ilişkilerimizde nasıl davranışlar sergilememiz gerektiğinden tutun da okul ve sokakta nasıl davranmamız gerektiği, toplu yaşamda uymamız gereken kurallar tek tek anlatılırdı. O kadar uzun zaman geçti ki üzerinden ama öğrendiğim tek bir cümle şu an noktasına virgülüne kadar aklımda ve son zamanlarda,
“Ben özgürüm!” diye ortalıkta çığlık çığlığa gezen insanlara söylemek istiyorum:
“Senin özgürlüğün, başkalarının özgürlüğünün başladığı yerde son bulur.” Hatırlayanlar var mı bu cümleyi?
İnsanlar olarak bir arada mutlu ve huzurlu yaşamamız için gerekli şeylerin başında birbirimize saygı göstermek gelir. Hatta saygılı olmanın ehemmiyetini anlatmak için de,
“Kimse kimseyi sevmek zorunda değildir ama herkes herkese saygı duymak zorundadır.” diye başka bir özdeyiş vardır. Özdeyiş diyorum çünkü vakti zamanında bizlere fikir olarak benimsetilmeye çalışılan cümle artık özdeyiş olarak her yerde yerini alıyor. Çünkü birbirimizi sevmeyi beceremediğimiz şu dönemde, birbirimize saygı duymayı hiç beceremiyoruz. Özgürlük haykırışları kitlesel ve bireysel fikir özgürlüğünün çok önüne, giyime kuşama kadar dayandı. Artık insanlar canlarının istediği gibi giyinmeyi ya da giyinmemeyi, cinsel tercihlerini ulu orta yaşamayı özgürlükten sayıyor. Yani artık özgürlük, terbiyesizliği ve hadsizliği içine alan bir kavram hâline geldi.
Ama öyle değil! Canınızın istediği her şeyi yapamazsınız. Toplu taşıma araçlarında, telefonda karşıdaki kişiyle hoparlör açık konuşmazsınız. Yarı çıplak giyinip “Beni izleyen var mı?” diye sokaktaki insanları, izinleri olmadan kameraya alamazsınız. Başkalarının emeğini hor görüp onları gelişigüzel lanse edemezsiniz. Beğenmediğiniz bir fotoğrafa ya da bir tavra, canınızın istediği yorumu yapıp işin içinden sıyrılamazsınız. Terk edilmişliğinizin, yalnızlığınızın, sevgisizliğinizin, anlaşılamamanın acısını bir başkasından çıkaramazsınız. Bu davranışlar sizi özgürleştirmez ama onun dışında her şeyi yapar. O kelimeleri yazmak saygısızlık olur diye yazmıyorum, siz hayal edin…
Sağlıcakla kalın.
