Antioksidanlar hücre metabolizması reaksiyonlarının yan ürünü olan serbest radikallerle savaşarak, oluşturabilecekleri hasarları önleyen maddelerdir. Vücudun savunma sisteminde aktif olarak görev alırlar. Metabolizmamızdaki doğal antioksidanların yanı sıra, birçok antioksidan beslenme yolu ile de alınabilir. Meyve ve sebzeler, antioksidanlarca zengin gıda maddeleridir.
Karadut meyvesi de iyi bir antioksidan kaynağıdır. Ayrıca karadut meyve yapraklarının antioksidatif özelliklerinin yanında antimikrobiyal, antidiabetik etkileri de vardır.
Karadut, Asya kökenli bir meyvedir. Karadut meyve ve yapraklarından reçel, şurup, marmelat ve çay yapılabildiği gibi, meyveler kurutularak da tüketilmektedir. Karadut, çeşitli mineral ve vitaminlerce zengin olup enerji verici gıdalar arasında yer alır. Fenolik madde içeriği oldukça yüksektir. Ayrıca esansiyel yağ asitleri de içerir. Bu sağlıklı yağ asitleri hücre zarı ve hormon yapısına katılırken, sinir sisteminin fonksiyonlarını daha etkili biçimde yerine getirebilmesi için de faydalıdır. Yaprakları ise kan şekerini düşürücü özellik gösterdiğinden şeker hastalıklarının tedavisinde etkilidir. Karadut meyvesi aynı zamanda iştah açıcı etkiye de sahiptir. Bağırsak çalıştırıcıdır. Kalp damar sağlığı üzerinde oldukça etkilidir. Karadutun antikanser, antimikrobiyal, antidiabetik, antiinflamatuar ve antioksidan etkisi vardır. Ek olarak da; narenciyeler, turunçgiller, yeşil yapraklı sebzeler de antioksidan kategorisinde sayılabilir.
Narenciye meyveleri, özellikle yüksek C vitamini, karotenoidler ve flavonoidler sayesinde güçlü doğal antioksidan kaynaklarıdır. Bu bileşikler vücuttaki oksidatif stresi azaltarak hücresel hasarı önlemeye yardımcı olur.
Narenciye türlerine göre öne çıkan antioksidanları şöyle sıralayabiliriz;
- Limon ve Greyfurt: Yüksek fenolik bileşikler ve askorbik asit (C vitamini) içerirler. Özellikle kabuk kısımları, meyvenin etli bölümünden çok daha yüksek antioksidan aktiviteye sahiptir.
- Portakal: Başta C vitamini olmak üzere çok iyi bir karotenoid kaynağıdır. Kan portakalı gibi kırmızı çeşitleri, güçlü bir antioksidan olan likopen de barındırır.
- Mandalina: A vitamini öncüsü olan beta-karoten ve toplam karotenoidler açısından en zengin narenciyelerdendir.
Yeşil Yapraklı Sebzeler
Yeşil yapraklı sebzeler, hücreleri serbest radikallere karşı koruyan güçlü beta-karoten, lutein, zeaksantin ve C vitamini depolarıdır. Koyu yeşil renkli sebzeler, yüksek antioksidan kapasiteleri ile öne çıkarlar.
En yüksek antioksidan seviyesine sahip öne çıkan yeşil yapraklı sebzelerden bahsedecek olursak da;
- Kale (Kıvırcık Lahana): En besleyici yoğun sebzelerden biri kabul edilir. İçerdiği yüksek A ve C vitaminleri ile hücre hasarlarını engellemede süper kahramandır.
- Ispanak: 100 gramında yaklaşık 0.9 mmol antioksidan barındırır. Bol miktarda içerdiği lutein ile özellikle göz sağlığını korumada başrol oynar.
- Semizotu: Yapılan antioksidan kapasite çalışmalarında, serbest radikal temizleme aktivitesi açısından standart askorbik asit (C vitamini) ile yarışabilecek düzeyde yüksek antioksidan potansiyeline sahip olduğu görülmüştür.
- Kara Lahana: A, C ve E vitaminlerinin yanı sıra güçlü flavonoidler içerir.
- Maydanoz: Özellikle içerdiği beta-karoten ile vücuttaki detoksifikasyon mekanizmalarını destekler.
Genel olarak bazı besinler yukarıda belirtildiği gibi olsa da, örneklerde bulunmayan birçok besinde de antioksidanlar bulunur ve vücuda alımı gerçekleşir.
