Hatasız kul olmaz derdi Gencebay; doğru olmaz ama eğer o hata başkalarının hayatına mal oluyorsa, meseleyi çok farklı boyutlarda irdeleme vakti geldi demektir. Unutulmamalıdır ki bir kişinin özgürlüğü, başka bir kişinin özgürlüğü başlayınca biter ya da bitmeli.
Son zamanlarda, özellikle başkalarının yaptığı hatalar yüzünden hayatlar sönüyor, anneler evlatsız, evlatlar annesiz ya da babasız kalıyor. Aslında bu konu o kadar geniş ki; maliyetini düşürmek için çimentodan, demirden çalan müteahhitler, yıllar sonra coğrafya kaderdir gerçeğiyle özdeşleşen deprem olayından sonra yüzlerce, binlerce canın kaybolmasına sebep oluyor. Evet, maliyetten kıstığı için müteahhitler büyük kâr elde ediyor ama gel gör ki kendi hataları yüzünden binlerce hayat son buluyor. Örnekleri çok genişletebiliriz; çok yakın bir zaman diliminde, yangın merdiveni olmayan, belki de ekonomik bir rant uğruna merdivensiz inşa edilen bir otel, yine insanların hayatına mal olmuştu. Oteli yapan müteahhit belki daha fazla para kazanmıştı ya da otel sahibi farklı avantajlar elde etmişti belki ama yine olan insan canına olmuştu. Dikkat ederseniz, kişisel rant çabaları, yıllar sonra başkalarının hayatına mal olacak kadar büyük sıkıntı çıkarıyor. Mesele, olayları başında fark edip önlemleri başında alabilmek.
“Burası heyelan bölgesi” tabelası olan bir yerde, normalde yaya olarak geçmek bile sakıncalı iken, hemen o bölgeye kurulan bir benzin istasyonu, benzin istasyonunun yan tarafına kurulmuş olan oto yıkama alanı… İşte yine çoğalttığımız örneklerden bir tanesi; kişisel rant ve yıllar sonra bu kişisel rantın başkalarının hayatına mal olması… Aslında şu cümle, serzenişimizi özetler nitelikte: Türkiye’de insan hayatı gerçekten çok ucuz…
2020 yılından önce, özellikle TOKİ evleri konut tercihinde orta sıralarda iken, yaşanan depremler, yıkımlar sonrasında, insanlar tarafından daha çok tercih edilmeye başlandı. Bu tercihler, 1000 TL civarında olan kiraları 4-5 sene içerisinde 15.000 TL’ye kadar çıkardı. Durum şöyle oldu: Depreme dayanıklı konutlar genelde TOKİ evleriydi. Asgari ücretle çalışan vatandaşların yaşam standardını aşan TOKİ evleri, maddi gücü yüksek olanların tercihi haline geldi. Yani bu zamanda yaşamak tamamen zengin işi durumuna geldi…
Çuvaldızı kendimize batırdığımız zaman, eleştirecek o kadar yanımız var ki; korona da maskeleri zamlaştırdık, depremde evleri… Aslında birbirimizin acziyetini fırsata çevirdik. Ağlayanın gözyaşlarını kazanç kapısı sandık… İşte biz en büyük hatayı insan olmayı unutarak yaptık…
