Nergis, Nergisgiller familyasından Narcissus cinsi bitki türlerinin ortak adıdır. Soğanlı bir bitkidir. Nergis çiçeği yeniden doğuşu, umudu, baharın müjdesini temsil eder. İyimserlik simgesidir, aynı zamanda saygı ve özgüven anlamı taşır.
Uzak Doğu kültüründe, özellikle Çin’de yeni yıl döneminde açtığından şans ve refah getirdiğine inanılır. Nergis, kasım sonu ile nisan arasında çiçek açar. Ege’deki gibi ılıman bölgelerde kasım sonu ve aralık ayından itibaren çiçek açar. Soğanları sonbaharda (ekim-kasım) dikilir.
Nergis koklamak geniz tıkanıklığını açar, öğütülmüş kökü yaraları iyileştirir, soğuktan gelen nezleye karşı faydalıdır.
Nergis’i çoğaltmak için:
- Çiçekler tam kuruyunca soğanlar ertesi yıla saklanır.
- Soğandaki yavru soğanlar (4-5 ana soğandan ayrılıp hemen dikilir).
- Tohumla çoğaltılabilir ama en az beş yıl geçmesi gerekir.
Nergis çiçeği için suyu iyi süzdüren, organik maddelerle zengin, kumlu toprak uygundur. Lodos rüzgârı gelişimini hızlandırır, poyrazı sevmez. Bahçede ise ekstra sulama istemez, saksıda 3-4 günde bir sulamak kâfidir. Yaprakları çiçek açtıktan sonra büyür, gelişir ve ölür. Böylece çiçek soğanı kendisini yeniler. Yaprakları ölmeden koparırsanız soğana zarar verirsiniz.
Nergisin anavatanı Avrupa’da İspanya ve Portekiz’dir. Portekiz’de çok çeşitleri vardır. Biz de Çeşme’de olup Karaburun’da yaygın üretilir. Nergis çiçeği umut, yenilenme ve hayranlığı simgeler.
Mitolojide nergis:
Yunan mitolojisinde; Karaburun’da yaşayan yakışıklı Narkissos’a kızlar, hatta periler bile aşıktır. Ama hiçbirine karşılık vermeyince perilerden biri Tanrı Zeus’tan cezalandırmasını ister. Narkissos suya yansıyan kendi yüzüne âşık olup göle düşüp boğulur. Periler bu yakışıklı adamı gömmek için sudan çıkarırken görmedikleri bir çiçek çıkar, Narkissos adını verilen çiçek Nergis adını alır. Bu sebeple kendine hayranlık anlamında Nergis çiçeğine dönüşmüştür.
Yaygın kokusu baharatlı ve hafif keskindir. Çin Nergisi, Fulya, Yabani nergis, Güz nergisi, Zerrin gibi çeşitleri vardır. Özellikle soğan ve kök kısmı yüksek miktarda alkaloit içeriğinden insanlar ve evcil hayvanlar için zehirlidir. Ciltte tahriş ve kaşıntıya sebep olabilir.
Birine nergis yollamak, ona duyulan hayranlığı ifade eder.
Nergis için yazılan şiirlerden:
Faruk Gökbulut’un NERGİS ÇİÇEĞİM
“Bütün duygularım karma karışık
Kader bana bir dargın bir barışık
Umudum gözünden yansıyan ışık
Sevdamın güneşi nergis çiçeği.”
…
Dizeleriyle başlayan şiiri ve,
Hümeyra Gün’ün NERGİS KOKTU ELLERİM
“Bir nergis kokusu düştü günüme
Nasıl da özlediğim…
Baktım,
Boyunu uzatmış bahçemde bir dal nergis
Hem de dimdik mağrur,
Eğilmemiş ne rüzgâra ne yağmura…”
…
Dizeleriyle başlayan şiiri, nergisin güzelliğini, zarafetini ve insanda uyandırdığı özlem duygusunu anlatmaktadır.
Nergis, tüm bu anlamlarıyla hayranlığın, umudun ve yeniden doğuşun zarif bir simgesi olarak gönüllerde yerini alır.
