Hangi değişiklikler normal, hangileri değil?
Evcil dostlarımızla geçirilen yıllar biriktikçe, onların da hayatlarının farklı bir dönemine girdiğini fark ederiz. Eskisi kadar hızlı koşmayan bir köpek, daha uzun süre uyuyan bir kedi veya oyun isteğinde azalma çoğu zaman yaş almanın doğal bir parçası olabilir. Ancak “Yaşlandı, artık normal” diyerek göz ardı ettiğimiz bazı değişiklikler, aslında tedavi edilebilir sağlık problemlerinin habercisi olabilir.
Yaşlılık bir hastalık değildir. Tıpkı insanlarda olduğu gibi kedi ve köpeklerde de yaşlanma, vücutta çeşitli fizyolojik değişikliklerin meydana geldiği doğal bir süreçtir. Önemli olan, normal yaşlanma belirtileri ile hastalık belirtilerini birbirinden ayırt edebilmektir.
Kedi ve köpeklerde yaşlılık ne zaman başlar?
Kedi ve köpeklerde yaşlılık yalnızca takvim yaşına göre değerlendirilmez. Irk, vücut büyüklüğü, genetik yapı ve genel sağlık durumu yaşlanma sürecini etkileyebilir. Genel olarak kediler 7 yaşından itibaren orta yaş dönemine girerken, 10 yaş ve üzeri dönem ileri yaş olarak kabul edilir. Köpeklerde ise özellikle büyük ırklar, küçük ırklara göre daha erken yaşlanma belirtileri gösterebilir. Bu nedenle her dostumuz kendi yaşam hikâyesi içinde değerlendirilmelidir.
Yaşlanmayla birlikte görülebilen normal değişiklikler
Yaş alan hayvanlarda hareketlerde bir miktar yavaşlama görülebilir. Daha uzun süre dinlenmek istemeleri, gün içerisinde uyku sürelerinin artması ve oyun isteklerinin eskisine göre azalması sık karşılaşılan durumlardır. Tüylerde matlaşma veya beyazlama, görme ve duyma duyularında hafif azalmalar da yaşlanmaya bağlı gelişebilen değişiklikler arasında yer alabilir.
Ancak yaşlı bir hayvanın tamamen hareketsiz hale gelmesi, sürekli halsiz olması, çevresiyle ilgisini kaybetmesi veya günlük aktivitelerini yerine getirememesi yaşlanmanın normal bir sonucu olarak değerlendirilmemelidir.
“Yaşlılık” diye geçiştirilmemesi gereken belirtiler
Birçok hasta sahibi, özellikle yaşlı hayvanlarda iştahsızlık, kilo kaybı veya hareket etmek istememe gibi belirtileri yaşlılığın doğal sonucu olarak düşünebilir. Oysa bu belirtilerin altında böbrek hastalıkları, kalp hastalıkları, hormonal bozukluklar, eklem problemleri, diş hastalıkları ve bazı kanser türleri gibi önemli sağlık sorunları yatabilir.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler şunlardır:
- Belirgin kilo kaybı veya aşırı kilo alma
- İştah değişiklikleri
- Su tüketiminde artış veya azalma
- Sık idrara çıkma veya ev içine idrar kaçırma
- Kusma ve ishal
- Hareket ederken zorlanma, merdiven çıkmak istememe veya topallama
- Ağız kokusunda artış, yemek yerken zorlanma
- Aşırı uyuma, çevreye ilgisizlik veya davranış değişiklikleri
- Gece huzursuzluğu, sebepsiz ses çıkarma veya yönünü bulmakta zorlanma
Özellikle kediler hastalık belirtilerini uzun süre gizleyebilen canlılardır. Daha az zıplamaları, daha çok saklanmaları, tüy bakımlarını azaltmaları veya kum kabı alışkanlıklarının değişmesi dikkatle değerlendirilmelidir.
Düzenli veteriner hekim kontrollerinin önemi
Pek çok hastalık başlangıç döneminde belirgin bir belirti göstermeden ilerleyebilir. Düzenli veteriner hekim muayeneleri, kan ve idrar analizleri, tansiyon ölçümleri ve gerekli durumlarda görüntüleme yöntemleri sayesinde birçok hastalık erken dönemde tespit edilebilir.
Özellikle ileri yaş kedi ve köpeklerde yılda en az bir veya iki kez yapılan detaylı sağlık kontrolleri, yalnızca yaşam süresinin değil yaşam kalitesinin de korunmasına yardımcı olur.
Yaşlı dostlarımızın yaşam kalitesini artırmak elimizde.
Yaşlanan bir hayvanın ihtiyaçları zamanla değişebilir. Kaygan zeminlerin düzenlenmesi, rahat bir dinlenme alanı oluşturulması, mama ve su kaplarının kolay ulaşılabilir yerlere konulması gibi küçük düzenlemeler günlük yaşamlarını büyük ölçüde kolaylaştırabilir.
Bunun yanında yaşlı dostlarımızın zihinsel sağlığı da önemlidir. Yaşına uygun oyunlar, kısa ama düzenli yürüyüşler, çevresel zenginleştirme ve sahibiyle geçirilen kaliteli zaman hem fiziksel aktivitenin korunmasına hem de bilişsel fonksiyonların desteklenmesine katkı sağlar.
Düzenli gözlem, erken teşhisin anahtarıdır.
Birçok hastalık yavaş ilerlediği için değişiklikler hasta sahipleri tarafından fark edilmeyebilir. Bir hayvanın aylar içerisinde yavaş yavaş kilo vermesi veya hareketlerinde küçük değişikliklerin oluşması günlük yaşam içerisinde normal kabul edilebilir. Bu nedenle vücut ağırlığının takip edilmesi, iştah, su tüketimi, tuvalet alışkanlıkları ve davranış değişikliklerinin gözlemlenmesi veteriner hekim için değerli bilgiler sağlar.
Yaş almak, dostlarımızın hayatının sonuna yaklaşmak değil; ihtiyaçlarının değiştiği yeni bir döneme girmektir. Onların daha yavaş hareket etmeleri normal olabilir, ancak ağrı çekmeleri, yaşamdan geri kalmaları veya sağlık problemlerinin göz ardı edilmesi normal değildir.
Unutulmamalıdır ki onlar bizim hayatımızın yalnızca bir bölümünde yer alsalar da biz onların bütün hayatıyız. Bu nedenle yaşlı dostlarımızı dikkatle gözlemlemek, düzenli sağlık kontrollerini aksatmamak ve onlara ihtiyaçlarına uygun bir yaşam sunmak, verebileceğimiz en değerli bakımlardan biridir.
