Yaşımız kaç olursa olsun, hepimizin içinde büyümeye devam eden bir hayal kırıklığı vardır. Yıllar geçer, yüzümüz değişir, hayat bizden başka sorumluluklar bekler; fakat bir sözün, bir gidişin, bir yarı yolda bırakılışın karşısında hâlâ aynı yaşta kalırız. Bazı kırgınlıkların takvimi yoktur. Bazen bir hatırayla, bazen aynı acıyı yeniden yaşatan bir davranışla yıllar önce incindiğimiz yere döneriz. Aradan geçen onca zamana rağmen sesimizin hâlâ aynı yerden titremesi bundandır.
İnsan en çok neye kırılır? Verilip tutulmayan bir söze mi, uzanıp karşılıksız kalan bir ele mi, yoksa bütün bunları kendisine yapabileceğine hiç inanmadığı kişiye mi?
Belki de en ağır hayal kırıklıklarından biri, birlikte biriktirilmiş masum anılara edilen ihanettir. Geçmişin içinde güvenle saklanan bir insanın, büyüdükçe kendi istekleri uğruna o geçmişi incitebilmesi… Bir zamanlar aynı içtenlikle paylaşıldığı sanılan bir gülüşü, yıllar sonra tek başına koruduğunu fark etmek…
Herkes değişebilir elbette. Hayat başka yönlere çağırabilir, yollar ayrılabilir. Ama insanın bir zamanlar sığındığı kalbi, artık ihtiyacı kalmadığında hoyratça terk etmesinde ağır bir vefasızlık vardır. Çünkü bazı ihanetler, geride kalan bütün hatıraların anlamını da değiştirir. İnsan sonra dönüp en güzel günlerine bile kuşkuyla bakar. O günleri yaşarken bilmediği bir şeyi şimdi biliyormuş gibi, kendi mutluluğuna üzülür.
Hep vermeye çalışan bir ruhu yarı yolda bırakmak… Onun anlayışını bitmeyecek bir kaynak, affedişini kazanılmış bir hak saymak… Kırıldığında bile karşısındakini düşünmesini beklemek… Böyle bir sevgiyi bulmuşken onu korumayı hiç öğrenmemiş olmak nasıl bir eksikliktir?
Bu kırgınlığı zamanında bir şiirimde şöyle anlatmıştım:
O kadar bıçağı sırtıma saplayan sen değilmişsin gibi,
Gözyaşını da yüreğime dert ettim.
Ah, benim bu karşılık bulmayan sevgim,
Yine bir tiyatroya yenilmez misin?
İnsanın merhameti bazen en çok kendisine geç kalıyor.
Kendi acısının ortasında bile başkasının gözyaşına yer açanlar vardır. Canları yanarken bile karşılarındakini anlamaya çalışır, yapılanın altında hafifletici bir neden ararlar. Biraz daha sabrın, biraz daha anlayışın, hatırladıkları o insanı geri getireceğine inanırlar. Bazen de bir insanın geçmişteki hâline duydukları bağlılık yüzünden, bugünkü davranışlarına uzun süre katlanırlar.
Sonra aynı duyguyu hâlâ taşıdıkları için kendilerine kızarlar. “Bunca zamandan sonra bu da benim hatam,” diye düşünürler. Oysa bu hükümde de tanıdık bir alışkanlık saklıdır: Bütün yükü yeniden üstlenmek. Bir başkasının verdiği yaranın geç iyileşmesini bile kendi kusuru saymak.
Güvenmiş olmakla o güveni boşa çıkarmak aynı sorumluluğu taşımaz. İnsan kendi payına, gördüğü hâlde sustuğu yerleri düşünebilir. İçine sinmeyeni kaybetme korkusuyla kabul edişlerini, her defasında biraz daha eksilerek sürdürdüğü yakınlıkları sorgulayabilir. Ama sevmiş olduğu için kendini cezalandırmak, uğradığı haksızlığın yükünü de ömür boyu taşımaktır.
İnsanın kendisine borcu vardır: Hissettiklerini inkâr etmeden yaşamayı öğrenmek. Özlemenin geri dönmeyi gerektirmediğini, affetmeye hazır olmamanın bir kusur olmadığını bilmek. Bir zamanlar güzel olanı hatırlarken, sonrasında yaşananları da unutmamak.
Belki bazı kırgınlıklar bütünüyle geçmez. Eski bir fotoğrafta, bir cümlede, beklenmedik bir anda aynı günlere dönülür. Fakat orada kalmak zorunlu değildir. Bir ömür, başkasının vicdanına ulaşmayı bekleyerek geçirilemeyecek kadar kıymetlidir.
Bir gün gelir, insan sırtındaki bıçağı unutup başkasının gözyaşını dert etmekten vazgeçer. Her defasında aynı sahnede incinen yanını alır, o tiyatrodan çıkar. Kendisini geçmişe bağlayan göbek bağını keser.
Bazı insanların içimizdeki cenazesi, onlar hayattayken kaldırılır. Masum anıları acımasızca katledenlerin ardından tutulacak yas bir gün biter. Bedenlerini vakti geldiğinde birileri toprağa verecektir; geride bıraktıkları kalplerde ezanları çoktan okunmuştur.
Sadakatimiz sadakamız olsun. Ama helalleşmek yok.
İnsan bazen hakkını helal etmeden de yoluna devam eder. Kendine verdiği son söz budur: Bir daha kendine ihanet etmemek.
Son söz dayanır kapıya: “Sana helal etmediğim ne varsa, kendime geri veriyorum.”
