Bel ve boyun fıtıkları, toplumda çok sık görülen ve maalesef yanlış bilgilere en açık rahatsızlıklardan biridir. “Fıtığım var, artık hareket edemem.” ya da “Ameliyatsız geçmez.” gibi cümleleri hepimiz duymuşuzdur. Ancak fıtık, sanıldığı kadar korkutucu ya da çaresiz bir durum değildir. Bu yazıda, fıtık hakkında en sık karşılaşılan doğru bilinen yanlışları sizler için düzenledim.
- ‘Fıtık varsa mutlaka ameliyat gerekir.’
Aslında her fıtık ameliyat gerektirmez. Bel ve boyun fıtıklarının yalnızca küçük bir kısmında (yaklaşık %5-10) cerrahi müdahale gerekir. Çoğu fıtık, uygun fizyoterapi, egzersiz ve yaşam tarzı düzenlemeleri ile kontrol altına alınabilir. Düzenli egzersiz ve doğru postür eğitimiyle birçok hastada ağrılar azalır ve yaşam kalitesi yükselir. - ‘Fıtık varken kesinlikle hareket etmemek gerekir.’
Aslında hareketsizlik fıtığı daha da kötüleştirir. Uzun süre yatmak veya hareket etmekten kaçınmak kas zayıflığına, eklem sertliğine ve ağrının kronikleşmesine yol açar. Elbette her egzersiz doğru değildir; ancak bir fizyoterapistin size özel hazırladığı kontrollü egzersiz programı, iyileşmenin en önemli parçasıdır. - ‘Fıtık tamamen iyileşmez.’
Aslında uygun tedaviyle fıtık gerileyebilir veya etkisini yitirebilir. Fıtık dokusunun bir kısmı vücut tarafından zamanla emilebilir. Kasların güçlenmesi ve duruşun düzelmesiyle sinir üzerindeki baskı azalır. Dolayısıyla birçok kişi, doğru rehabilitasyon süreciyle ağrısız ve aktif bir yaşama dönebilir. - ‘Her bel veya boyun ağrısı fıtıktır.’
Tüm ağrılar fıtıktan kaynaklanmaz. Kas spazmları, duruş bozuklukları, stres, hatta yanlış oturma alışkanlıkları bile benzer ağrılara yol açabilir. Bu nedenle “MR’da fıtık çıktı.” demek tek başına teşhis değildir. Klinik değerlendirme, yani ağrının nasıl başladığı, hangi hareketlerde arttığı gibi bilgiler, görüntüleme kadar önemlidir. - ‘Fıtık oluştuysa bir daha egzersiz yapılamaz.’
Doğru egzersiz, fıtığın en etkili tedavisidir. Fizyoterapist eşliğinde yapılan core (merkez bölge) güçlendirme, germe ve stabilizasyon egzersizleri hem mevcut fıtığın ilerlemesini durdurur hem de yeni fıtıkların oluşmasını önler. Egzersizden uzak durmak yerine, vücudu doğru şekilde hareket etmeye yeniden öğretmek gerekir.
Fıtık, yaşam kalitesini düşürebilen ama doğru bilgi ve profesyonel destekle yönetilebilen bir durumdur. Unutmayın ki hareketsizlik değil, bilinçli hareket iyileştirir. Fizyoterapist desteğiyle hazırlanan kişisel egzersiz programları, ağrısız ve güçlü bir yaşama atılan en önemli adımdır.
