Yazmak sandığınız kadar zor değildir; zor olan, yazmadığınız zamanlarda ne yapacağınızı bilmektir. (Ernest Hemingway)
Hâl-i sabâvetten bu yana bizlere önce dinleme, konuşma, okuma daha sonra ise yazma edimi hâl-i mükemmeliyet derecesinde öğretilir. Peki, yazarken nasıl yazmalıydık? Damdan düşerek, eveleyerek geveleyerek alelade, apar topar mı kurulmalıydı cümleler? Dur sevgili gencim! Yazmak edimi de meşakkatli bir yolculuk ama şanslısın bu yazımda biraz benli-senli konuşup, yazarak fikirlerimizi hakikati mürşit olan ilim yolunda ilerleyeceğiz. Bu alanda birçok eser-yazar okuyup literatür taradıktan sonra sana hem bilimsel hem yorumsal düşünce perspektifini birkaç soyut düşüncenin somutlaşmış maddeleri şeklinde ikram edeceğim. Öncelikle yazmak;
- Okuma edimini zinde tutmaktır. Sence de öyle değil mi? Okumadan zihnin kelime dağarcığına ekleme ya da çıkarma yapabilir misin? Biraz dur ve düşün.
- Zihinsel gelişimin alt yapısının temellerini atmaktır. Artık, eline kalemini ya da bilgisayarının başucunda oturup yazma cesaretini kendinde uyandırabiliyorsan hoş geldin aramıza.
- Yazmak, bireysel ve toplumsal ruh hâline eğilmektir. Evet, güzellerim, gençlerim! Gerek bir bireyi gerekse bir toplumu anlayıp anlamlandırmak istiyorsanız onların ruh hâlini analiz edeceksiniz. Bireyden topluma doğru gidiş maksadına mazhar olacaksınız.
- İmlâ ve dil bilgisi gibi Türkçenin hususi kurallarının kaynakçası olmalısınız. Peki, bu madde bize ne söylemek istiyor? Yazarken yazınızda nokta, virgül, ünlem, soru işareti ve diğer noktalama işaretlerini ihmal etmeyin, zira yanlış anlaşılmalara sebebiyet verebilirsiniz.
- Yazmak, dillerin dinamizmidir. Sadece cümlelerim öz Türkçe olmalı diye kendinizi sınırlamayın. Duygular evrenseldir ama düşünceler her dille ifade edilebilmeli. Önce ana dilimizi çok boyutlu öğrenmeliyiz. Daha sonra diğer dillerin güzelliğine merak salmalıyız. Hemen bu maddeyi açmışken size bir üniversite anımı anlatayım. Bir gün Türkçe eğitimi bölümünde alanında yetkin bir hocamı dinliyorum tabi biz öğrenciyken üniversite dahi olsa pür dikkat dinlerdik hocamızı. Hocamız anlattığı her cümlesini sadece Türkçe düşünüp yazın dedi. Yabancı kelimelerden arındırılmış bir metin istedi velhasıl-ı kelam. Sonra kalemi aldım, hiçbir şey yazamadım ya da yazmak istemedim. Akşam olunca doğulu bir arkadaşımla bu konuyu aramızda esprili bir şekilde konuşurken şöyle dedi: “Yek ziman, yek cihan” demiş anlayacağın. Ben o gün bir şey fark ettim” Tek dil, tek dünya” diye bir gayemiz olmamalı. Sözcüklerimizi ötekileşmeden, ötekileştirmeden evrensel olanı yazabilmeliyiz. Biz kendi dilimizi, kendi kültürel mirasımızı en iyi nasıl anlayıp, anlatmalıyız diye dertlenmeliyiz.
- Yazarken yeni bakış açıları kazanmalısınız. Bazen Bergson felsefesi, Bacon okurken, bazen de İsmet Özel, Orhan Pamuk, Homeros, Vergilus’un Turuva Savaşlarından esinlenerek geliştirdikleri düşünce bakış açılarının da size ufuk olacağını unutmamalısınız.
- Matbuat eserleri ve ezmine-i âtika eserleri incelemek için arada bir de olsa büyük kütüphaneleri ziyaret etmelisiniz. Bu kültür günümüzde teknolojik gelişmeler, mobilleşme sonucu maalesef ki ortadan kalkmaya çoktan yönünü çevirdi. Bizler öğrenciyken araştırma ödevlerimizi kütüphanelerden ansiklopedi karıştıra karıştıra bulup yazardık. Şimdi öyle mi? Dokuz yaşındaki oğlum, elimdeki telefonu alıp, ödevini yapay zekaya soruyor. Peki nerede kaldı araştırmacı kimliğimiz? Umumi hayat içerisinde ümit ederim ki insan beyni, düşünmenin kontrolü kaybetmez.
- Yazmak, yazarın evrendeki yerini aramasıdır. Bir yazarı okurken kendinizi, o yazarın evrenine açılan bir denizde yüzer gibi hissedebilirsiniz. Bir yazar öyle güzel İzmir’i yazar ki kendinizi Dario Mareno Sokağında gezinirken bulursunuz. Diğer tarafta Marie Kuri’yi okurken Polonya’da bütün sınırlama, yasaklar, ihlallere karşı bir kadının Nobel ödülüne lâyık görülene dek evrende verdiği mücadeleye yazdıklarını not ala ala okursunuz.
- Yazmanın kuvvetle muhtemel güçlü tahkimatları ve mizan-ı tetkikleri olmalı. Bu maddede yazdıklarınızı sağlamlaştıran ilkeler ve kontrolü sağlayıp, kontrollü bir çerçevede ilerleyeceğiniz tamamlayıcılarınız olmalı. Zaman zaman nesnellik, genel geçerlilik istenen durumlarda başvurmalısınız.
- Yazarlık yönünüze asil çözümler kazandırmalısınız. Şahsi ve üretken olmalısınız. Dört başı mahmur metinler ya da estetik kaygı dolu düşüncelerden arınarak yazmalısınız.
Sizlere nev-i şahsıma münhasır düşüncelerimi bu yazımda kısa, öz ve açık şekilde anlatma, yazma gayretinde bulundum. Bu fikir yazımın yazmak isteyen ve yazmaktan yorulmayan gençlerime ufuk olmasını diliyorum.
