İnsanlar hayatlarında yarım bırakıp tamamlayamadığı veya sonunu göremediği birçok olay ve işe tanık olmuştur. Zeigarnik Etkisi de hayatımızdaki bu yarım kalan olayları tamamlanan olaylara göre daha iyi hatırladığımızı ifade eden psikolojik bir fenomen terimdir.
İnsanlar gün içinde durmaksızın bir şeyleri yarım bıraktığını düşünebiliyor. Bu düşünmenin nedenine baktığımızda ise beynimizin yarım kalan işlerimizi hatırlama konusunda diğerlerine nazaran daha seçici ve uyarıcı olmasıdır. Zeigarnik Etkisi, Rus psikiyatrist ve psikolog Bluma Wulfovna Zeigarnik’in sahada gerçekleştirdiği çalışmalar sonucunda ortaya koyulmuştur. Zeigarnik’e bu ilhamı ise garsonlar vermiştir. 1920 senesinin başlarında Zeigarnik Pozitif Psikolojinin mimari olarak bilinen Kurt Lewin ile bir yemekteyken garsonların davranışları ve siparişleri yazmayıp akıllarında tutmaları ilginç gelmişti. Zeigarnik hemen garsona bunun nasıl yaptığını sormuştu. Garson ise ilginç bir yanıt vererek yemekleri müşteriye verdikten sonra bu notları hafızasından sildiğini dile getirmiştir. Zeigarnik’in dikkatini çeken bu olayı akıl hocası Kurt Lewin ile birlikte bu olgu üzerinde çeşitli çalışmalar yapmaya karar verirler. Ardından deneylerin laboratuvarında devam ettiren Zeigarnik katılımcıların, yarıda kalan işleri, bitirdikleri işlere nazaran yaklaşık olarak %90 oranında daha çok akıllarında kaldığı sonucuna varmışlardır. Zihne bu noktada odaklandığımızda, yarım kalan işlerimizin tamamlanması özelinde bir baskı uyguladığı aşikardır. Günlük hayatımıza daha da indirgersek bu etkiyi, insanların yarım kalan ilişkilerini ve aşklarını kolay kolay unutamayışı, devamını hatırlayamadığımız şarkının gün içinde aklımızda yer etmesi, günlük hayatta sürekli aklımızda bir iş vardı hissiyatı ve dizilerin yeni bölümünü gelmesini sabırsızlıkla bekleyip sürekli aklımızda oluşu birkaç örnekten biridir. Yani bu noktada dijital dünya da potansiyel müşteri oluşturma için zeigarnik etkisini platformların kullandığını söylemek de hiç yanlış olmaz. Öte yandan baktığımızda Zeigarnik Etkisinin insanı olumlu olarak da motive eden yönleri de vardır. “Başlamak bitirmenin yarısıdır.” sözü de bu olguyu destekler niteliktedir. Zira hayatımızdaki çoğu zor işe en önemlisinin başlamak olduğu büyük bir adım olarak görülmektedir.
Zeigarnik Etkisi günlük hayatımızda sıklıkla karşımıza çıksa da bunu fark etmek belki de bu yazıdan sonra daha somut olacaktır. Zira yarım kalan işlerin günlük hayatımızı da esir alacağı göz önünde bulundurulduğunda beynimizin çalışma sisteminde yarım kalana doğru bir eğilim olduğu aşikardır. Zeigarnik Etkisine kendi çerçevemizden baktığımızda ise hayatımızı kimi zaman olumlu kimi zaman ise olumsuz yönde etkileyebileceği de bilinmesi gereken bir olgudur.
