Tevekkül, insanın elinden geleni yaptıktan sonra, beklemediği olaylar karşısında kalbini sükûnetle Yaratan’a yöneltmesidir. Bu, pasif bir bekleyiş değil; güvenle, sabırla ve anlam arayışıyla beklemektir. Olayların ardındaki hikmeti görmeyi istemek, kalbin derin bir olgunluğa doğru yürüyüşüdür.
İşte bu noktada, bizi yoran duygular dönüşmeye başlar. Kırgınlık, korku, öfke ve kaygı… Hepsi bir yük olmaktan çıkar; hakikate açılan kapılara dönüşür. Çünkü tevekkül, duyguları bastırmak değil, onları anlamlandırmaktır.
İç dünyasında bu disiplini kurabilen insan, dış dünyasında da daha fazla huzur ve denge üretir. Zira kalpte kurulan barış, hayata yansır.
İbn Arabi’nin “Kalbin teveccüh ettiği yerde hakikat başlar” sözü, bu yolculuğun merkezine niyeti yerleştirir. Niyet, duyguların kaynağıdır; iç dünyamız niyetlerimizle şekillenir ve her şey orada başlar.
Ancak meselenin bir de çoğu zaman gözden kaçan bir boyutu vardır:
Duygularımızın altında yatan ve fark etmekte zorlandığımız sebepler…
Modern psikolojinin de ortaya koyduğu gibi, insanın bilinç dışında biriken yaşanmışlıkları, bugünkü duygu ve tepkilerini etkiler. Bu yüzden kimi zaman kişi, yaşadığı duyguların gerçek nedenini göremez.
Sürekli hasta olduğunu düşünen birinin bu inancının ardında yalnızca fiziksel bir durum değil; derin bir kaygı ya da güvensizlik hissi bulunabilir. Ya da küçük bir tepkiyi hemen üzerine alan bir insanın içinde, geçmişten gelen bir değersizlik duygusu saklı olabilir.
Bir söz karşısında aşırı kırılmak, küçük bir olayı büyütmek ya da sürekli bir endişe hali içinde olmak… Bunların çoğu, insanın bilinç altında biriken yaşanmışlıklarının yansımalarıdır.
Bu gerçeği fark etmek, insanın kendini çözümleme yolculuğunda önemli bir dönüm noktasıdır.
İşte tam da burada kritik bir eşik karşımıza çıkar:
Tevekkül ve teslimiyet, iç dünyamızı tanımadan ulaşılabilecek bir basamak değildir.
İnsan önce duygularını, kırılganlıklarını ve geçmişten taşıdığı yükleri fark etmelidir. Aksi halde teslimiyet; derin bir güven hali yerine, bastırılmış duyguların üzerini örten yüzeysel bir kabullenişe dönüşebilir.
İbn Arabi’nin işaret ettiği hakikat burada daha da anlam kazanır. Kalbin yöneldiği yer, insanın iç dünyasına dönmeye karar verdiği o andır. Kişi kendini tanımaya niyet ettiğinde, hakikatle ilk gerçek temasını kurar.
Kendini adım adım çözmeye başlayan insan, duygularının kaynağını fark eder. Bu farkındalıkla birlikte tevekkül ve teslimiyet, yüzeysel bir kabulleniş olmaktan çıkar; içselleştirilmiş, derin ve sağlam bir güven haline dönüşür.
Sonuç olarak, insanın kendini tanımaya karar verdiği an çok önemli bir başlangıçtır.
Tevekkül ve teslimiyet ise bu sürecin olgunlaşmış halidir.
Bu sürecin başlangıcı ise çok nettir:
İnsan, önce kendini tanımalıdır.
Kendi duygularını, niyetlerini ve iç dünyasını fark eden kişi; zamanla daha derin bir güven, daha gerçek bir huzur ve daha sağlam bir teslimiyet geliştirir.
Bu yüzden gerçek tevekkül; insanın kendini tanıma, niyeti arındırma ve kalbi güvene yöneltme yolculuğudur.
