Yaşadığımız zaman dilimi, farklı ihtiyaçlarla beraber olumsuzlukları da getirdi. Toplumun sağlıklı olabilmesi için iletişim çok önemlidir. Güven zedelenmesi yaşayan toplumlar kabuğuna çekilir; sanal dünyalarda yalnız yaşasalar da insan psikolojisi açısından doğru değildir.
Yaşı 40 civarı olan kişiler bilir. Çocukluğumuzda sokak kültürü vardı. Gerçek hayatın içinde çocuklar dostlukta kavga da eder, küser yine barışır, gerçek hayata adapte olurlardı. Aynı bardaktan su içer, mahallenin anneleri ellerine yiyecek verir, korkusuzca çocuklar komşu evlere rahat girer çıkardı. Güvensizlik hâkim değildi; büyüklerin yiyecekleri alır mutlu olurduk. Saygı duyardık. Aileler bize “Kimsenin elinden bir şey alıp yeme!” demezdi. Onlar da başka çocuklara verirdi.
Şimdi çocuklarda korku hâkim. Geçenlerde markette iki ortaokul öğrencisi bir şey almak istiyorlar ama paraları yetmiyor. Orada büyük sıfatıyla, “Evladım, ne isterseniz alın, hediyem olsun.” dedim. Çocuklar önce çekindiler, sonra ikna ettim. “Biz çocukken büyüklerimiz de bize alırdı, şimdi biz yapacağız.” dedim. Ama uyarmayı da ihmal etmedim: “Çocuklar, bilmediğiniz kişiler sokakta bir şey verirlerse yemeyin, almayın.” dedim.
Onları madde bağımlılığı konusunda bilgilendirdim. Zaten okullarımız sık sık bu uyarıyı yapıyor. İşte güven duygusu… Gençlere sevgi, hoşgörü olmayınca eve kapanıyorlar. Sanal ortam, çekirdek aile, belki iletişim kopukluğu, belki anne baba ayrı…
Ve en tehlikelisi: Sanal âlemde, yalnız odasında bu genç ve çocuklar kimlerle konuşuyor? Hangi tehlikeli sitelere giriyor? Çocuğunuzu denetliyor musunuz? İşte teknolojinin gelişmesiyle beraber insan ilişkileri farklı bir yöne evrildi. Komşuluk ilişkileri bitti, insanlar yalnızlığa doğru gidiyor ve birbirine güvenmiyor.
Suriyelilerle bir dönem ticari olarak çalıştım. Sorular sordum. İlk geldiklerinde bankaları pek bilmiyorlardı. “İhtiyacınız olduğunda kimden istersiniz?” diye sordum.
“Birbirimizden isteriz.” dediler. Yıl 2011. Biz de öyle değil miydik?
Çocukluğumda ihtiyaç olduğunda herkes birbirine yardım ederdi. Düğün yapma, ev alma gibi konularda imece usulü yardımlaşma yapılırdı. En önemlisi güvendi. Ödünç alınan para zamanında geri verilirdi.
Şimdi güven bitti. İnsanlar rahat para alıyorlar ve ömür boyu faiz ödüyorlar. Tabi ki paranın bereketi de kalmıyor. Acaba bir gün o eski güvenli günlere dönebilir miyiz? Umudumuz hâlâ var.
Güven dolu yarınlara…
