Aslında Allelopatik ifadesi bitkiler için geçerlidir ve amiyane tabirle zehir salgılayan demektir. Örneğin Kara Ceviz ki kendisi bilinen en Allelopatik ağaçtır ve etrafında başka bir bitkinin yetişmesine olanak sağlamaz. Kara Ceviz zehirli maddesi olan Juglon’u kök, gövde (yağmur yıkanması ile) ve yaprak artıklarıyla toprağa ulaştırır. Kara Ceviz’in boyu en olgun döneminde 50 metreye kadar ulaşabilir.
Bilinen en uzun Allelopatik bitki ise Okaliptüstür ve bazı olgun türler 100 metreye kadar uzayabilirler. Salgıladıkları fenolik bileşikler ve uçucu yağlar ile etkili olurlar ve salgıladıkları en bilinen ve aktif uçucu bileşik Sineol’dür. Toprağa; Kara Ceviz’e ek olarak uçucu yağların buharlaşması ve çökmesi ile de karışabilir.
En kısa boylu Allelopatik bitkilere ise ortalama 40 cm boyuyla Lolium veya namı diğer Delice’yi örnek verebiliriz. Ayrıca tohumları da zehirli olan Delice çok yıllık veya tek yıllık türleri mevcuttur.
Tüm bu Allelopatik bitkilerin en tipik ortak özelliği kendi türleri üzerinde Allelopatik bir rol oynamazlar. Bulundukları habitatta diğer canlıların varlığını çimlenmesini engelleme yoluyla sabote eder. Bu özelliklerinden dolayı Allelopatik özelliğe sahip olan çam ağaçlarına bencil ağaçları da denmektedir.
Peki sizce yukarıda bahsettiğimiz birtakım zehir salgılama yetisine sahip bitkiler, bir yerlerden tanıdık geliyor mu? Allelopatik İnsanlar; yani salgıladıkları hırs, kıskançlık, bencillik gibi zehirlerle etrafında hiç kimsenin barınamadığı hatta onlardan uzak durmak zorunda kaldığı insanlar. Bu insanların, Allelopatik ağaçlara benzeyen farklı birçok yönü vardır; boylarındaki farklılık, etrafını zehirleme şekillerindeki farklılıklar gibi. Ama ortak yönleri hiç kimseye huzur vermiyor olmalarıdır.
Ancak her ne kadar Allelopatik olsa da Pozitif Allelopatik diyebileceğim bitkiler de mevcuttur. Örneğin Yonca. Yoncaya pozitif Allelopatik diyebilmemizin sebebi, bir yandan zehir salgılarken diğer yandan toprağı Azotça zenginleştiriyor olması. Yani zehri ile sadece yabancı otları tohumlarının çimlenmesini engelleyerek etkiliyor olması. Kendisine bu yüzden dolayı Ortam Dostu Allelopati yeteneğine sahip bitki denir.
Peki sizce etrafımızda Yonca’ya benzeyen insanlar var mı? Evet varlar ama sınırlı sayıdalar. Pozitif Allelopatik İnsanlara verebileceğimiz en bariz örnek ailemizdir. Etrafımızdaki zararlı insanları bizden uzak tutmak için elinden geleni yapan ve bizi korumaya çalışan ailemizdir. Ailemiz dışında mutlaka başka Yonca’lar da vardır etrafımızda.
Allah bize Yonca gibi dostlar nasip etsin…
